De datacenter-paradox: Amsterdam vecht jaren om 127 MW wind, terwijl datacenters al 1.850 MW opslokken

17-9-2026 Diverse bronnen (zie artikel) Nieuws

Amsterdam procedeert al jaren over een handvol windturbines voor een lokale ambitie van 127 MW. Ondertussen staat er in en om de stad al zo'n 1.850 MW aan datacentervermogen, en wordt het hyperscale-verbod via een mazenconstructie omzeild in hetzelfde Havengebied waar de windturbines moeten komen.

Amsterdam wil in 2030 lokaal 127 megawatt (MW) aan windenergie opwekken. Zoals eerder deze week bleek uit de voortgangsupdate van de gemeente, verloopt dat proces moeizaam: bij de Noorder IJ-plas weigert de provincie een vergunning, in het Havengebied wacht alles op een ministeriële beslissing over vliegroutes, en in de Diemerscheg en Weesperkarspel lopen onderzoeken die nog jaren kunnen duren. Wat in dat overzicht ontbreekt, is de andere kant van de energiebalans: het stormachtig groeiende datacenterpark in diezelfde stad en regio.

Hoeveel vermogen staat er al aan datacenters?

Marktvolger DC Byte telt in de bredere Amsterdamse datacentermarkt 90 faciliteiten met een gezamenlijk vermogen van ongeveer 1.849 MW. Datacentermap.com komt voor de gemeente Amsterdam zelf op 69 vestigingen van 31 operators. Beide tellingen zijn niet één-op-één vergelijkbaar met de 127 MW windambitie van de gemeente, maar de orde van grootte is onmiskenbaar: het bestaande datacentervermogen in en rond Amsterdam is een veelvoud — naar schatting zo'n 14 keer zo groot — van wat de stad met windturbines in 2030 lokaal denkt te kunnen opwekken.

Ter vergelijking: sinds 2022 geldt landelijk een maximale netaansluiting van 70 MW voor een enkel hyperscale-datacenter. Dat is dus meer dan de helft van de volledige Amsterdamse windambitie voor 2030 — opgeslokt door één enkele faciliteit. Volgens Nieuwsuur (NOS) verbruikt zo'n hyperscale-datacenter jaarlijks evenveel stroom als ruim 200.000 huishoudens, en zijn er in Nederland minstens zeven megadatacentra in aanbouw of vergund, ondanks politiek verzet.

De Havengebied-paradox

Extra wrang: in hetzelfde Westelijk Havengebied waar Port of Amsterdam al sinds september 2025 procedeert voor een projectbesluit voor maximaal 25 windturbines — een besluit dat pas rond de zomer van 2027 ter inzage komt — bouwt Microsoft via ontwikkelaar Pure Data Centers een datacenterproject van circa 78 MW en €1 miljard. Volgens Binnenlands Bestuur en NH Nieuws is dit opgeknipt in drie afzonderlijke torens van 85 meter hoog, waardoor het project — hoewel het feitelijk als één geheel functioneert — niet aan de criteria voor een hyperscale-verbod voldoet. Het geheel verbruikt naar schatting evenveel stroom als alle huishoudens van Haarlem samen, en moet al in 2028 klaar zijn — dus eerder dan de windturbines waarover in hetzelfde gebied al jaren wordt geprocedeerd.

Raadslid Elisabeth IJmker noemde het veelzeggend dat schaarse netcapaciteit naar buitenlandse techbedrijven gaat, terwijl Amsterdam kampt met een “enorm capaciteitstekort”: eind 2025 stonden er 591 aansluitingen op de wachtlijst. Netbeheerder Liander meldt dat een strenger datacenterbeleid al drie elektriciteitsstations (circa €125 miljoen) heeft bespaard — een indicatie van hoe zwaar de sector op het net drukt.

Hoeveel turbines op zee zouden volstaan?

De vergelijking dringt zich op met windenergie op zee, waar dezelfde hoeveelheid vermogen met veel minder bestuurlijke en ruimtelijke strijd te realiseren is. Het nieuwste windpark voor de Nederlandse kust, Hollandse Kust West (Ecowende), bestaat uit 52 turbines van het type Vestas V236 met elk 15 MW vermogen — samen 760 MW. Reken dat door, dan zijn er ruwweg 8 tot 9 turbines op zee nodig om in nominaal vermogen de volledige Amsterdamse 2030-ambitie van 127 MW te evenaren. Op zee waaien turbines bovendien voller en constanter dan tussen woonwijken, natuurgebieden en aanvliegroutes, waardoor het verschil in werkelijke energieopbrengst nog groter uitvalt dan het vermogen alleen al suggereert.

Amsterdam heeft in het Havengebied nu al 32 windturbines staan en wil daar met een project van maximaal 25 turbines het grootste deel van de resterende ambitie realiseren. Voor eenzelfde hoeveelheid vermogen zouden dus geen tientallen turbines in dichtbevolkt gebied nodig zijn, maar een handvol op zee.

Waarom dit telt

Burgerplatform bepleit beleid dat wordt onderbouwd met maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA), zodat keuzes over energie, ruimte en geld eerlijk tegen elkaar worden afgewogen. De cijfers hierboven laten zien dat de discussie over windturbines in Amsterdam zich vooralsnog vooral afspeelt binnen de stadsgrenzen, terwijl de veel grotere en snellere groei van energie-intensieve datacenters — deels via constructies die de eigen regels omzeilen — buiten beeld blijft. Een consistente aanpak zou vergelijkbare toetsing vragen: dezelfde zorgvuldigheid, participatie en MKBA-onderbouwing voor datacenteruitbreiding als nu wordt gevraagd voor een handvol windturbines, en een eerlijke afweging of schaarse ruimte en netcapaciteit in en om de stad niet doelmatiger ingezet kunnen worden dan door stapsgewijs almaar meer datacentervermogen toe te laten.

Bronnen: