Voorstel: CONCEPT Bron: permanente overwinstbelasting op fossiele winsten boven normaal rendement, opbrengst naar klimaatherstel en mondiaal Fonds
Deze doorrekening is open, net als een open-sourceproject: iedereen kan bronnen, cijfers en betere schattingen aandragen. Zie je een fout of mis je iets? Doe mee.
Maak de solidariteitsbijdrage van 2022 permanent en scherper: fossiele winsten boven een normaal rendement op geinvesteerd vermogen worden volledig afgeroomd (economische rente), bij voorkeur EU-breed, anders nationaal. De opbrengst gaat naar klimaatherstel en het mondiale Fonds Brede Welvaart. Referentie: NL 2022 33% boven 120% van 2018-2021, raming EUR 3,2 mld; VK Energy Profits Levy 38%, GBP 2,9-3,6 mld per jaar. Overdracht, geen welvaartswinst.
Effecten op brede welvaart
Indicatief: nog niet vrijgegeven door de redactie
| Overdrachten (herverdeling) | +800 โฌ miljoen/jaar0 tot 3.200 |
|---|---|
| Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd) | PM |
| Sectoraal effect gebruikers en producenten | PM |
Middenwaarde per jaar, met de bandbreedte erachter. Belastingeffecten en overdrachten staan erbij voor de begroting, maar tellen niet mee in het welvaartssaldo. PM = post pro memorie (nog niet becijferd).
Indicatoren
Kerncijfers uit de analyse
- 0–273 EUR per ton CO2Luchtvaartbunkers 2025: 10,0 Mt CO2-eq; vliegbelasting 68 EUR/t (buiten EU) tot 199 EUR/t (EU); 4,2 Mt niet beprijsd; tekort ca. 1,2 mld EUR2025
- 24–42 USD per vatShell indicatieve raffinagemarge Q3 2026 USD 42/vat tegen USD 24/vat in Q2 20262026
- 16–28,9 EUR mld per jaarNL defensie: begroting EUR 28,9 mld (2027); NAVO-capaciteitsdoelen structureel EUR 16-19 mld/jr extra bovenop 2%2026
- 9,84–16,75 USD mld per halfjaarShell adjusted earnings H1 2026 USD 16,8 mld tegen 9,8 mld H1 2025; Q2 2026 9,8 mld (Q2 2025: 4,3)2026
- 422–822 USD mlnLoss and Damage Fund (FRLD): toezeggingen USD 822 mln, contant ontvangen USD 422 mln (april 2026)2026
- 94–990 EUR per ton CO2Schadeprijs CO2: WLO 2025 EUR 94-274/t, MN2027 EUR 187,4/t, EPA USD 190/t, UBA 4.0 EUR 345/t (1%) tot 990/t (0%)2026
- 40.674–41.517 Mt CO2e cumulatiefShell historische uitstoot 41.517 Mt CO2e (1892-2024), ca. 2% van mondiaal2026
- 16,2–35,3 Mt CO2-eq per jaarScheepvaartbunkers 2025: 35,3 Mt CO2-eq; 16,2 Mt via ETS1 (74 EUR/t), 18,8 Mt niet beprijsd; tekort 5,4 mld EUR, grootste daling t.o.v. 20242025
Samenhang met andere maatregelen
- Pakket bevatCONCEPT Bron: CO2-terugnameplicht voor producenten en importeurs van fossiele brandstoffen (prospectief, bij voorkeur EU) met vervangende bijdrage
- Pakket bevatCONCEPT Bron: vast percentage van extra militaire uitgaven naar klimaatfinanciering en mondiaal Fonds Brede Welvaart (opportuniteitskosten)
- Pakket bevatCONCEPT Herstel: klimaatherstelheffing (Superfund-model) - aandeel historische uitstoot vanaf 1988 x Nederlandse kostenbasis, termijnen, winstplafond
- Pakket bevatCONCEPT Herstel: programma negatieve emissies - eerst natuur, bodem en houtbouw, dan permanente technische verwijdering, betaald door veroorzakers
- Pakket bevatCONCEPT Herstel: wereldwijd Fonds Brede Welvaart - kopgroep via Wereldbank-FIF of stichting, later verdrag, gevuld met vast deel nationale fondsen
- Pakket bevatCONCEPT Stop: einde impliciete subsidie grootverbruikers via energiebelasting, begroting en openbaarheid (datacenters, zware industrie)
- Pakket bevatCONCEPT Stop: einde vrijstelling militaire uitstoot - verplichte volledige rapportage incl. missies en bunkers, meetellen in klimaatdoelen
- Pakket bevatCONCEPT Stop: EU-vrijstellingen voor kerosine en bunkerbrandstof en gratis ETS-rechten beeindigen; biomassa en militaire uitstoot echt tellen
- Pakket bevatCONCEPT Stop: fossiele voordelen wettelijk afbouwen met einddatum, MKBA-plicht voor nieuwe regelingen en opbrengst naar Fonds Brede Welvaart
- Pakket bevatCONCEPT Stop: geen gratis emissierechten en maatwerk voor Tata zonder tegenprestatie; EU-inzet op snellere afbouw en voorwaarden
- Pakket bevatCONCEPT Stop: perverse prikkel biomassaverbranding wegnemen - geen SDE++ meer voor houtige biomassa, bestaande uitfaseren, ETS op werkelijke uitstoot
- VersterktCONCEPT Herstel: klimaatherstelheffing (Superfund-model) - aandeel historische uitstoot vanaf 1988 x Nederlandse kostenbasis, termijnen, winstplafond
- VersterktCONCEPT Herstel: programma negatieve emissies - eerst natuur, bodem en houtbouw, dan permanente technische verwijdering, betaald door veroorzakers
- VersterktCONCEPT Herstel: wereldwijd Fonds Brede Welvaart - kopgroep via Wereldbank-FIF of stichting, later verdrag, gevuld met vast deel nationale fondsen
- PakketKlimaatschuld fossiele bedrijven: eerst stoppen, dan overwinst en vervuiler laten betalen, dan herstel via mondiaal Fonds Brede Welvaart en negatieve emissies (hub)
Bronnen
- HM Revenue and Customs (2025) HMRC (2025), Government revenues from UK oil and gas production, September 2025 onderbouwt een bedrag
- Staatssecretaris van Financien (2022) Kamerstuk 36 235, nr. 3: Memorie van toelichting Wet tijdelijke solidariteitsbijdrage (uitvoering Verordening (EU) 2022/1854) onderbouwt een bedrag
- Ministerie van Financien (2026) Bijlagen bij de Miljoenennota 2027 (Kamerstuk 37 020, nr. 2): EMU-tabellen, fiscale regelingen, Aanvullende Post, KGG-mutaties, bijlage 13 Fossiele voordelen
- InfluenceMap / Carbon Majors (2026) Carbon Majors Database, entiteitspagina Shell (Shell-152, release 21-01-2026)
- Ministerie van Defensie (2026) Defensie nieuws 15 sept 2026 Prinsjesdag: defensiebegroting EUR 28,9 mld in 2027
- Fund for responding to Loss and Damage (interim-trustee Wereldbank) (2026) FRLD, verslag interim-trustee over status trustfonds (FRLD/B.9/4, 18-06-2026)
- Corjan Brink en Hendrik Vrijburg (PBL) (2026) PBL, Klimaatverandering in de prijzen in 2025. Analyse van de beprijzing van broeikasgasemissies in Nederland (15-09-2026, publicatie 6192)
- Rijkswaterstaat (RWSeconomie); PBL/CPB (2026) RWS Kengetallen leefomgeving (CO2-waardering in MKBA) en WLO 2025 Cahier Klimaat en Energie
- Shell plc (2026) Shell plc Annual Report and Accounts 2025 (SEC) en Q4 2025-resultaten (exhibit 99.2)
- Shell plc (2026) Shell plc, kwartaal- en jaarresultaten 2022-2026 (SEC 6-K exhibits 99.2: Q4 2022, Q4 2024, Q4 2025, Q2 2026)
- Shell plc (2026) Shell plc, Quarterly Update Note Q3 2026 (Form 6-K, SEC, 07-10-2026)
- Joop (BNNVARA) (2026) Shell verdubbelt winsten raffinaderijen tijdens energiecrisis (Joop/BNNVARA, okt. 2026; citeert The Guardian en persverklaring PRO/Ufuk Kahya)
- Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) (2026) Trends in World Military Expenditure, 2025 (SIPRI Fact Sheet) + persbericht 27-04-2026
- Third World Network (Jinghann Hong) (2026) TWN Info Service (30-04-2026), Loss and Damage Fund Board operationalizes country support system (verslag FRLD B.8)
- Eser, Matthey, Buenger (UBA) (2026) Umweltbundesamt (2026), Handbook on Environmental Value Factors - Methodological Convention 4.0 (feb. 2026; vervangt MC 3.2 van okt. 2024)
- Staatssecretaris BZ en Minister KGG (2025) Aanhangsel Handelingen TK 2025-2026, nr. 168: antwoorden op Kamervragen Hirsch en Kroger over NL-inzet NCQG en klimaatfinanciering (30-09-2025)
- Callahan en Mankin (2025) Callahan, C.W. en Mankin, J.S. (2025), Carbon majors and the scientific case for climate liability, Nature
- Climate Policy Initiative (2025) Climate Policy Initiative (2025), Global Landscape of Climate Finance 2025 - Summary handout
- Hansen, J.E.; Kharecha, P.; Sato, M.; Tselioudis, G.; Kelly, J.; Bauer, S.E.; Ruedy, R.; von Schuckmann, K. e.a. (18 auteurs; zonder Simons) (2025) Hansen, J.E., Kharecha, P., Sato, M. e.a. (2025), Global Warming Has Accelerated: Are the United Nations and the Public Well-Informed?, Environment: Science and Policy for Sustainable Development 67(1) 6-44
- Internationaal Gerechtshof (2025) IGH, advies 23 juli 2025, Obligations of States in respect of Climate Change
- Tweede Kamer / Kabinet (2025) Kamerstuk 28676 nr. 504 (2025): NAVO-capaciteitsdoelen structureel EUR 16-19 mld/jr extra
- NAVO - Heads of State and Government, North Atlantic Council (2025) The Hague Summit Declaration (NAVO-top Den Haag, 25 juni 2025)
- Wereldbank (2025) Wereldbank, oprichting Financial Intermediary Fund voor de Tropical Forest Forever Facility (TFFF)
- CPB/PBL (Peter Zwaneveld e.a.) (2025) WLO 2025: update efficiente CO2-prijzen per 2026
- Wetenschappelijke Klimaatraad (R. Baardman, T. van der Werff, D. van Herpen; K. de Kleijne) (2024) Achtergrondrapport CO2-verwijdering: definitie, methoden, noodzaak en potentiรซlen (bij WKR-advies 002 'De lucht klaren?')
- Heede, R.; InfluenceMap / Carbon Majors (2024) Carbon Majors-methodiek: Heede (2014) Climatic Change 122, Carbon Majors 2023 Data Update, Methodology-pagina en Downloads
- Conflict and Environment Observatory (2024) CEOBS (2024) A framework for military greenhouse gas emissions reporting
- Songwe, V.; Stern, N.; Bhattacharya, A. (2024) Independent High-Level Expert Group on Climate Finance (2024), Raising ambition and accelerating delivery of climate finance (Third report)
- InfluenceMap / Carbon Majors (2024) InfluenceMap (2024), Carbon Majors: 57 fossil fuel and cement producers linked to 80% of global fossil CO2 emissions since the Paris Agreement (persbericht en launch report, april 2024)
- S.M. Smith, O. Geden, M.J. Gidden, W.F. Lamb, G.F. Nemet, J.C. Minx e.a. (2024) Smith, Geden, Gidden e.a. (2024), The State of Carbon Dioxide Removal, 2nd Edition
- UNFCCC CMA (2024) UNFCCC, Decision 1/CMA.6 New collective quantified goal on climate finance (NCQG), Bakoe COP29, nov. 2024
- Minister voor Klimaat en Energie, mede namens staatssecretaris van Financien (2023) Aanhangsel Handelingen TK 2023-2024, nr. 358: antwoorden op Kamervragen over fossiele subsidies (2023Z14765)
- Simon Black, Antung A. Liu, Ian W.H. Parry (IMF) (2023) Black, Liu en Parry (2023), IMF Fossil Fuel Subsidies Data: 2023 Update, IMF Working Paper 2023/169
- De Bruyn et al. (CE Delft; i.o.v. IenW) (2023) CE Delft Handboek Milieuprijzen 2023 v1.1
- Marco Grasso; Richard Heede (2023) Grasso, M. en Heede, R. (2023), Time to pay the piper: Fossil fuel companies' reparations for climate damages, One Earth 6(5): 459-463
- Hansen, J.E.; Sato, M.; Simons, L.; Nazarenko, L.S.; Sangha, I.; Kharecha, P.; Zachos, J.C.; von Schuckmann, K.; Loeb, N.G. e.a. (18 auteurs) (2023) Hansen, J.E., Sato, M., Simons, L. e.a. (2023), Global warming in the pipeline, Oxford Open Climate Change 3(1) kgad008
- International Energy Agency (2023) IEA (2023), World Energy Investment 2023 - Overview and key findings
- Conflict and Environment Observatory (CEOBS) (2023) Problem โ The Military Emissions Gap
- US Environmental Protection Agency, NCEE (2023) US EPA (2023), Report on the Social Cost of Greenhouse Gases: Estimates Incorporating Recent Scientific Advances (nov. 2023)
- International Energy Agency (2022) IEA, Direct Air Capture 2022 (executive summary)
- IPCC Working Group III (2022) IPCC (2022), Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change, WGIII AR6 Summary for Policymakers
- IPCC Working Group III (hfst. 12: Babiker e.a.) (2022) IPCC AR6 WGIII (2022) Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change - Hoofdstuk 12 (Cross sectoral perspectives) en Summary for Policymakers
- Parkinson, S.; Cottrell, L. (2022) Parkinson, S. en Cottrell, L. (2022), Estimating the Military's Global Greenhouse Gas Emissions (SGR en CEOBS)
- US Congress; US Courts of Appeals; US Supreme Court (1998) CERCLA (42 U.S.C. 9601 e.v.) en VS-rechtspraak over terugwerkende kracht (Monsanto 1988, Olin 1997, Eastern Enterprises v. Apfel 1998)
Doe mee aan deze doorrekening
Burgerplatform rekent maatregelen in de openbaarheid door. Ontbreekt er een bron, staat er PM of is een bedrag nog indicatief? Dan kun jij helpen.
- Draag een bron of onderzoek aan
- Geef een betere schatting voor een PM-post
- Denk mee in online sessies en stem over voorstellen
Gratis. Je kunt je altijd afmelden. Lees onze privacyverklaring.
- Rekenstatus
- Indicatief, nog niet vrijgegeven
- Effectregels
- 3, waarvan 2 PM
- Compleetheid
- 1 van 3 effecten met bron
- Bronnen bij bedragen
- 2
- Betrouwbaarheid
- Te herzien
- Soort maatregel
- Bij de bron
- Bestuursniveau
- Landelijk
- Analyse
- Klimaatschuld van fossiele bedrijven: overwinsten afromen voor herstel, CO2 terughalen en een mondiaal Fonds Brede Welvaart (mondiaal actieplan)
- Trefwoorden
- klimaatschuld; overwinst; windfall tax; solidariteitsbijdrage; vervuiler betaalt; Carbon Majors; Shell; fossiele subsidies; beprijzingstekort; CO2-verwijdering; negatieve emissies; Loss and Damage; Fonds Brede Welvaart; klimaatfinanciering; NCQG; militaire uitgaven; energieonevenwicht; Hansen; Simons
Help deze doorrekening compleet te maken. Doe mee