Sustainable Development Goals (SDG)

In 2015 hebben alle 193 lidstaten van de Verenigde Naties, waaronder Nederland, de 17 Sustainable Development Goals (SDG's, Duurzame Ontwikkelingsdoelen) van Agenda 2030 aangenomen. Toenmalig premier Rutte sprak daarover op de VN-top van september 2015 (1). De doelen lopen van 2015 tot 2030 en gelden voor alle landen en alle mensen (2).

Wie coördineert de SDG's in Nederland?

De centrale coördinatie ligt bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, onder verantwoordelijkheid van de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS) (3)(4). Een Nationaal Coördinator Duurzame Ontwikkelingsdoelen werkt binnen de overheid aan het verstevigen van de SDG's in beleid en stimuleert de samenleving om aan de doelen te werken (2). Elk ministerie heeft een eigen SDG focal point (4)(5). Vragen kunnen naar SDGs@minbuza.nl (5).

Tiende Nationale SDG Rapportage en de VN-review van 2027

Op 20 mei 2026 verscheen de Tiende Nationale SDG Rapportage, "Nederland op weg naar brede welvaart" (3). De Rijksoverheid, decentrale overheden, het bedrijfsleven, jongeren, kennisinstellingen en het maatschappelijk middenveld schrijven er elk een eigen hoofdstuk in. De rapportage is de opmaat naar de Vrijwillige Nationale Review (VNR): in 2027 presenteren de landen van het Koninkrijk (Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten) samen hun voortgang aan de Verenigde Naties (3). Die gezamenlijke rapportage aan de VN gebeurt elke vijf jaar; de vorige was in 2022 (2). Volgens de Tiende rapportage staat Nederland op de internationale SDG-index op rang 23 van de VN-lidstaten en op rang 19 binnen de EU (3).

Van Integraal Afwegingskader (IAK) naar Beleidskompas

In 2019 voerde het kabinet op verzoek van de Tweede Kamer de SDG-toets in voor nieuw beleid en nieuwe wet- en regelgeving. Ook zegde het kabinet toe om in nieuw relevant beleid aan te geven aan welke SDG-doelen het bijdraagt (5). Die toets was destijds onderdeel van het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving (IAK) (4).

Het IAK bestaat niet meer. Sinds 2023 is het Beleidskompas de centrale werkwijze voor het maken van beleid bij de Rijksoverheid; het Beleidskompas vervangt het IAK (6)(7). Het wordt ook gebruikt bij beleidsvoorstellen die niet aan het parlement worden voorgelegd (6). Elk voorstel voor beleid of regelgeving moet een antwoord geven op vijf vragen (7):

1. Wat is het probleem?
2. Wat is het beoogde doel?
3. Wat zijn opties om het doel te realiseren?
4. Wat zijn de gevolgen van de opties?
5. Wat is de voorkeursoptie?

SDG's en brede welvaart vallen onder vraag 2, het beoogde doel: aan welke SDG's en brede-welvaartsuitkomsten draagt het beleid bij (5)? Bij vraag 4, de gevolgen, horen onder meer de effecten elders in de wereld en op toekomstige generaties (5). Voor die lange termijn is er de Leidraad Toekomstgericht Beleid, als onderdeel van het Beleidskompas (3).

SDG's en brede welvaart

Volgens het Beleidskompas zijn de SDG's en brede welvaart "twee zijden van dezelfde medaille" (5). Het CBS brengt jaarlijks in de Monitor Brede Welvaart en de SDG's in beeld hoe Nederland ervoor staat. De monitor kijkt naar de dimensies hier en nu, later en elders, en naar de verdeling tussen bevolkingsgroepen (8). De brede-welvaartsthema's sluiten aan op de SDG's (5):

• subjectief welzijn en gezondheid: SDG 2 en 3;
• consumptie en inkomen: SDG 1, 8 en 12;
• onderwijs en opleiding: SDG 4;
• ruimtelijke samenhang en kwaliteit: SDG 2 en 11;
• economisch kapitaal: SDG 7, 8, 9 en 12;
• natuurlijk kapitaal: SDG 6, 13, 14 en 15;
• sociaal kapitaal: SDG 11 en 16;
• verdeling: SDG 5 en 10.

SDG-toets toolkit

Partos heeft een SDG-toets toolkit gepubliceerd: https://www.partos.nl/publicatie/sdg-toets-toolkit/

Referenties

1. 26-9-2015 Speech by prime minister Rutte at the United Nations Sustainable Development Summit
2. Rijksoverheid: Sustainable Development Goals (SDG's): 17 doelen voor een duurzamere wereld
3. Tiende Nationale SDG Rapportage 2026, 20-5-2026 (Tweede Kamer, 2026D23256)
4. AIV-advies "Onlosmakelijk verbonden: SDG's in Nederland en de rest van de wereld", 16-9-2024
5. Kenniscentrum voor beleid en regelgeving: Beleidskompas vraag 2, SDG's en brede welvaart
6. Kamerbrief over het Beleidskompas, Kamerstukken II 2022/23, 36200-VI, nr. 10
7. Kenniscentrum voor beleid en regelgeving: Beleidskompas
8. CBS: Monitor Brede Welvaart en de Sustainable Development Goals 2026