De hersteloperatie na het toeslagenschandaal verloopt voor de zwaarst getroffen gezinnen nog steeds veel te stroef. Dat zegt Ymre Schuurmans, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, in Tubantia. Officiële cijfers en een uitspraak van de Raad van State laten zien dat vooral de afhandeling van aanvullende schade vastzit.
Aanleiding is het verhaal van een stel uit Nijverdal. Volgens Tubantia heeft een onafhankelijke deskundige vastgesteld dat de psychische schade bij de ouders en hun kinderen is veroorzaakt door het toeslagenschandaal. In 2023 oordeelde de rechtbank Overijssel in een zaak van twee gedupeerde ouders dat de Staat onrechtmatig had gehandeld, omdat bij de terugvorderingen geen rekening was gehouden met het evenredigheidsbeginsel. Volgens Tubantia gaat het om dit stel.
Oordeel van de hoogleraar
Schuurmans werkte als wetenschapper mee aan het onderzoek van de parlementaire enquêtecommissie. "Toen de hersteloperatie begon, had men gedupeerden zoals dit stel uit Nijverdal voor ogen: gezinnen die veel geld onterecht moesten terugbetalen en diep in de problemen terecht zijn gekomen. Uit deze groep zijn veel slachtoffers kopje onder gegaan in de hersteloperatie", zegt ze tegen Tubantia. Zij schat die groep op zo'n 10.000 mensen. De overheid koos voor algemene regelingen, waar bijna 70.000 mensen op afkwamen. Volgens Schuurmans is dat een van de redenen waarom de hersteloperatie vastliep. Eerder wees ze er bij NPO Radio 1 op dat de vele verschillende schaderegelingen voor verwarring en ongelijkheid zorgen.
Wat de cijfers zeggen
Volgens de voortgangsrapportage van het ministerie van Financiën meldden zich 69.679 ouders voor herstel. Op 30 juni 2026 waren 44.045 ouders erkend als gedupeerde. Zij kregen in de integrale beoordeling gemiddeld 40.664 euro toegekend. Daarnaast hebben 20.314 ouders zich aangemeld voor aanvullende schade, bijvoorbeeld voor het verlies van een baan, een huis of gezondheid. Tot en met juni hadden 3.973 ouders een vergoeding voor aanvullende schade ontvangen. Bij de Commissie Werkelijke Schade stonden toen 5.111 ouders, van wie 4.350 in de wachtrij. Die wachtrij gaat sinds 1 september over naar MijnHerstel.
De Raad van State stelde op 3 juni vast dat de besluitvorming over compensatie van werkelijke schade volledig is vastgelopen. De gemiddelde wachttijd op een besluit was toen bijna twee jaar en drie maanden. Als er niets verandert, duurt het nog achttien jaar voordat alle aanvragen zijn behandeld. Omdat dwangsommen niet tot versnelling leidden, hoeft de Dienst Toeslagen tot 3 juni 2027 geen dwangsom te betalen als een besluit te laat komt. Het kabinet heeft in een Kamerbrief de ambitie om eind 2027 alle ouders financieel te hebben gecompenseerd. De Nationale ombudsman oordeelde dit jaar nog dat de uitvoeringsorganisatie een toezegging over het persoonlijk dossier van een gedupeerde niet nakwam en hem jarenlang in onzekerheid liet.
Duiding Burgerplatform
Stop. Stop met een volgorde die de zwaarst getroffen gezinnen laat wachten. De Inspectie belastingen, toeslagen en douane adviseerde in 2023 al om de zwaarst gedupeerden eerst te helpen, meldde NRC. Stop ook met het steeds wijzigen van routes en met het tot op de komma narekenen van schade bij gezinnen die al jaren vastzitten.
Bron. Het schandaal ontstond in een stelsel dat geen ruimte liet voor evenredigheid en de menselijke maat. Een eenvoudiger stelsel voorkomt nieuwe slachtoffers, zie Toeslagenstelsel loopt vast, maar versimpelen leidt altijd tot inkomensverschuivingen en Pfeijffer in Tegenlicht: Nederland loopt vast in zijn eigen complexiteit. Openheid hoort daarbij: ouders moeten kunnen zien wat er in hun dossier is gebeurd, zie ook Miljoenen documenten van toeslagenaffaire bewust achtergehouden. Renske Leyten: 'doodeng!'.
Herstel. Herstel voor de slachtoffers is de kern. Dat betekent voorrang voor de zwaarst getroffen gezinnen, onafhankelijke vaststelling van schade, ook psychische schade bij ouders en kinderen, erkenning van het leed en steun die doorloopt tot gezinnen hun leven weer kunnen oppakken. Een maatschappelijke kosten-batenanalyse kan laten zien wat snelle, ruimhartige afhandeling oplevert voor brede welvaart, en het Fonds Brede Welvaart kan herstel van gezinnen helpen financieren.
Bron: Tubantia; Ministerie van Financiën, Voortgangsrapportage hersteloperatie toeslagen, peildatum 30 juni 2026; Raad van State, uitspraak 3 juni 2026, ECLI:NL:RVS:2026:3192; Rechtbank Overijssel, 25 april 2023, ECLI:NL:RBOVE:2023:1459; Tweede Kamer, brief staatssecretaris van Financiën, 12 februari 2026; Nationale ombudsman, rapport 2026/048; Commissie Werkelijke Schade; Universiteit Leiden; NRC.
