Wat gebeurt er met je lichaam als de suiker uit frisdrank niet meer wordt verwerkt? Onderzoekers van het Maastricht UMC+ zochten het uit met een experimentele pil, meldt Trouw. Hun studie verscheen op 7 oktober in het vakblad Nature Metabolism. De uitkomst onderstreept wat Burgerplatform al langer vindt: frisdrank is een product dat onze gezondheid niets oplevert, en dat ook nog eens een berg wegwerpverpakkingen achterlaat.
Wat het onderzoek liet zien
Aan de proef deden vijftien mensen met leververvetting mee. Volgens Trouw dronken zij tijdens het onderzoek verspreid over de dag ongeveer een halve liter gesuikerde frisdrank. Zes weken lang slikten ze de pil PF-06835919, zes weken lang een nepmiddel, in willekeurige volgorde. De pil remt het enzym ketohexokinase, de eerste stap waarmee het lichaam vruchtensuiker (fructose) verwerkt. De suiker wordt dan grotendeels met de urine uitgescheiden. Zo bootsten de onderzoekers na wat er gebeurt als iemand die frisdrank laat staan.
Het gewicht van de deelnemers veranderde niet. Toch verbeterde er veel: de lever reageerde beter op insuline, er zat minder vet en minder verzadigd vet in de lever, het lichaam nam suiker beter op, het vetweefsel werkte gezonder en 's nachts werd meer vet verbrand. Volgens Trouw verschoof het vet van de buik naar billen en benen, een verdeling die als minder riskant geldt. Dat de winst verder reikte dan de lever, noemen de onderzoekers verrassend, omdat vruchtensuiker vooral in de lever wordt verwerkt.
Het is een kleine en korte studie, en het is goed om te weten dat Pfizer, de maker van de pil, het onderzoek betaalde en meedacht over de opzet. Volgens de auteurs had het bedrijf geen rol bij het verzamelen en uitleggen van de gegevens. Het past wel bij eerder onderzoek: in 2025 vond het Maastricht UMC+ dat één glas frisdrank per dag samengaat met 29 procent meer kans op hoge bloeddruk, terwijl dezelfde hoeveelheid vruchtensuiker uit fruit dat effect niet had. Hoofdonderzoeker Martijn Brouwers pleit daarom voor voorlichting en een suikertaks op frisdrank.
Ook light is geen gezond alternatief
Overstappen op frisdrank met zoetstoffen lost het probleem niet op. De Wereldgezondheidsorganisatie WHO raadt sinds 2023 af om zoetstoffen te gebruiken om af te vallen of ziekte te voorkomen, omdat ze op lange termijn geen gezondheidswinst opleveren. Het kankeragentschap IARC van de WHO deelde de zoetstof aspartaam in 2023 in als mogelijk kankerverwekkend, op basis van beperkt bewijs. Het voedingscomité JECFA hield wel vast aan de veilige dagelijkse hoeveelheid van 40 milligram per kilo lichaamsgewicht. Bewezen kankerverwekkend is aspartaam dus niet, onschuldig evenmin. Het kabinet schreef in april zelf aan de Tweede Kamer dat frisdrank met suiker en frisdrank met zoetstoffen allebei zuren bevatten die het tandglazuur aantasten, en concludeerde: "We hebben ze niet nodig."
Het blikje als symbool van de wegwerpmaatschappij
Frisdrank is ook een verpakkingsprobleem. Sinds april 2023 zit er 15 cent statiegeld op blikjes, en dat werkt: volgens Rijkswaterstaat lagen er in 2025 73 procent minder blikjes in het zwerfafval dan in 2022. Maar het systeem lekt. Verpact zamelde in 2025 86 procent van de statiegeldblikjes in, onder de wettelijke norm van 90 procent. De Zwerfinator ontdekte dat drie kwart van de blikjes die nog wel in het zwerfafval liggen niet meer kan worden ingeleverd, omdat ze beschadigd zijn of geen statiegeldlogo hebben. Opengebroken prullenbakken door mensen die blikjes zoeken zijn volgens hem vooral een probleem in delen van de grote steden. Statiegeld is een goede pleister, maar het beste blikje is het blikje dat nooit gemaakt wordt (zie ook Verhoging van het statiegeld gaat prima werken en Beth Gardiner: laat de producent betalen).
Stop: haal de prikkels weg
Burgerplatform kijkt eerst naar wat het probleem in stand houdt. Frisdrank valt nu onder het lage btw-tarief van 9 procent voor voedingsmiddelen, terwijl het kabinet zelf zegt dat we het niet nodig hebben. Dat tarief past niet bij een product zonder voedingswaarde. Het kabinet wil de verbruiksbelasting op frisdrank omzetten in een suikerbelasting en wil reclame voor ongezonde producten gericht op kinderen bij wet beperken. Goed, mits de nieuwe belasting light frisdrank niet goedkoper maakt dan nu. In de varianten die het kabinet het meest ziet zitten, daalt het tarief voor dranken zonder suiker juist.
Bron: een andere voedselomgeving
Daarna de bron: een voedselsysteem dat water, thee en andere ongezoete dranken de makkelijke keuze maakt. Denk aan gratis drinkwater op scholen, in sportkantines en op straat, statiegeldflessen die opnieuw gevuld worden in plaats van blikjes die worden omgesmolten, en een aanbod op scholen zonder frisdrank. Dat sluit aan bij wat we eerder schreven over hoe ultrabewerkt eten ons ziek maakt en over de Nederlandse voedselindustrie. We beseffen dat voor snackbars, kantines en kiosken de verkoop van blikjes deel van het verdienmodel is. Een overgang moet daarom ook voor hen haalbaar zijn, bijvoorbeeld door herbruikbare flessen en tapsystemen makkelijk te maken.
Herstel en brede welvaart
Minder frisdrank is winst op meerdere fronten: minder leververvetting, diabetes en hart- en vaatziekten, lagere zorgkosten, minder grondstoffen en energie voor verpakkingen en minder afval op straat en in de natuur. Gezond eten en drinken voor iedereen hoort bij brede welvaart, net als een gezonde planeet (zie ook een gezond en duurzaam dieet voor 10 miljard mensen). Een maatschappelijke kosten-batenanalyse kan laten zien wat dat de samenleving oplevert. Wat iemand drinkt, blijft een eigen keuze. Maar een pil om de schade van frisdrank te dempen is geen oplossing. Het product zelf is overbodig.
Bron: Trouw, Frisdrank is nog ongezonder dan gedacht, toont onderzoek met anti-suikerpil (7 oktober 2026); Koene e.a., Metabolic benefits of ketohexokinase inhibition in individuals with MASLD, Nature Metabolism (2026); Maastricht UMC+, Dagelijks glas frisdrank verhoogt kans op hoge bloeddruk (2025); WHO, richtlijn zoetstoffen (2023); WHO, IARC en JECFA over aspartaam (2023); Kamerstuk 32140 nr. 302 (13 april 2026); Kamerstuk 32140 nr. 310, kabinetsbrief suikerbelasting (12 juni 2026); Internetconsultatie, tarieven omzetting verbruiksbelasting; Belastingdienst, btw-tarief dranken; Rijkswaterstaat, Monitoring drankverpakkingen in het zwerfafval (maart 2026); Verpact, Resultaten 2025; Zwerfinator, Statiegeld werkt maar systeem lekt (februari 2026).
