Natuurbescherming
-
8401 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Probleem, grondoorzaak en impact
Staat van de Nederlandse natuur: herstel in zoetwater, verlies op het land
De Nederlandse Living Planet Index (LPI), berekend door het CBS op basis van het Netwerk Ecologische Monitoring, laat een gemengd beeld zien: landelijk is de index sinds 1990 met 13% toegenomen, maar dat herstel is zeer ongelijk verdeeld. Zoetwaterdieren namen met bijna 60% toe, terwijl dierpopulaties in open natuurgebieden, agrarisch gebied en vennen/hoogvenen juist zijn afgenomen (vennen/hoogveen sinds 2010 bijna gehalveerd).
De toename in zoetwater volgt op verbeterde waterkwaliteit (Kaderrichtlijn Water-maatregelen, minder lozingen). De achteruitgang op het land hangt samen met landbouwintensivering, stikstofdepositie en versnippering van leefgebieden - factoren die niet zijn weggenomen ondanks decennia van natuurbeleid. Een landelijk gemiddelde van +13% verhult dus zowel een succes (water) als een aanhoudend probleem (land) - een gemiddelde dat als geheel te positief oogt voor beleidsdoeleinden.
Het dossier
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Stoppen
Voorkom dat het probleem groter wordt.
- STOP: bouw biodiversiteitsschadelijke rijksprikkels af voor 2030 (VN-doel 18)CONCEPT - stopmaatregel 1 (RuleId 10). De overheid stopt eerst met het zelf financieren van natuurverlies: rijkssubsidies, belastingvoordelen, accijnskortingen en garanties die de druk op biodiversiteit in stand houden of vergroten worden voor 2030 afgebouwd of omgevormd, met een wettelijke biodiversiteitstoets voor nieuwe regelingen. Nog geen euro-effect: MKBA ontbreekt (vervolgtickets).
- STOP: schaf de landbouwvrijstelling af met overgangsrecht en voorverdeel de opbrengst naar grond voor natuurCONCEPT - stopmaatregel 2 (RuleId 10). Schaf de fiscale landbouwvrijstelling (1918) af met overgangsrecht. De SEO-evaluatie (2024) noemt de regeling doeltreffend noch doelmatig. De opbrengst gaat niet naar de algemene middelen maar vooraf naar gebiedsfondsen van gemeenten/provincies voor grondruil en extensivering. Natuureffect en opbrengst nog niet in DB (tickets).
Bij de bron
Neem de oorzaak weg.
- BRON: stuur het Stikstoffonds op gemeten emissiereductie per gebied in plaats van op symptoombestrijdingCONCEPT - bronmaatregel (RuleId 10). Koppel de EUR 20 mld Stikstoffonds tot 2035 (bi 49) aan gemeten reductie van ammoniak- en fosforuitstoot bij de bron, via een afnemend emissieplafond per gebied dat gemeenten, provincies en boeren samen invullen. Geld volgt resultaat, niet vergunningpapier. Budget onderbouwd; effect en MKBA nog niet (tickets).
Herstellen
Repareer de schade en pas je aan.
- HERSTEL: natuurherstel per leefgebied met wettelijke taak en eerlijke rapportage (LPI per leefgebied + SEEA)CONCEPT - herstelmaatregel, pas na stop en bron (RuleId 10). Richt herstel op de leefgebieden die achteruitgaan (vennen/hoogveen, open natuur, agrarisch gebied) als wettelijke taak van provincies, gemeenten en waterschappen, en rapporteer natuurbeleid voortaan per leefgebied (LPI) en met SEEA-rekeningen in plaats van het misleidende landelijke gemiddelde. Kosten en baten nog niet in DB (tickets).
Overige maatregelen
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
https://burgerplatform.nl/analysis/26Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
