Provincies

Kan de provincie als bestuurslaag worden afgeschaft of ingrijpend hervormd, nu het municipalisme meer gemeengoed wordt en gemeenten meer zeggingskracht krijgen?

Nederland heeft vier bestuurslagen en daarnaast meer dan 1.200 regionale samenwerkingsverbanden, waarin taken vaak zonder heldere criteria worden belegd. Of de provincie als aparte, gekozen bestuurslaag nog iets toevoegt dat gemeenten en het Rijk niet zelf kunnen, wordt nooit periodiek getoetst (rapport-Elzinga, 2021). Het Provinciefonds bedraagt in 2025 ruim 3,5 miljard euro. Of afschaffen of hervormen per saldo iets oplevert, is nog niet doorgerekend; deze analyse is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.
  • 1 keer bekeken
  • Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Analyse

Probleem, grondoorzaak en impact

Analyse dossier

Is de provincie als bestuurslaag overbodig geworden?

Nederland kent vier bestuurslagen (Rijk, provincie, gemeente, waterschap) plus inmiddels 1284 regionale samenwerkingsverbanden (2020) waarin taken vaak zonder heldere criteria worden belegd. Het is onduidelijk of de provincie als afzonderlijke, rechtstreeks gekozen bestuurslaag nog aantoonbare meerwaarde levert die gemeenten (met meer zeggingskracht) en het Rijk niet zelf zouden kunnen leveren, tegen lagere bestuurlijke kosten en met minder verlies aan democratische controle.

Grondoorzaak

Taakverdeling tussen bestuurslagen is historisch gegroeid (Thorbecke, 1850) en wordt volgens het Elzinga-rapport (BZK, 2021) nog altijd willekeurig en zonder eenduidige criteria bijgesteld, zonder dat periodiek getoetst wordt of een taak op het juiste niveau ligt.

Financieel lek
€ 3.552 M
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
4 /10
Complexiteit
8 /10
Escalatierisico
6 /10

Alle analyses: wat kost ons systeem ons echt?

Standpunt Burgerplatform
Achtergrond

Het dossier

Voorkomen is beter dan genezen

Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel

We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.

Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel

Uitgewerkte oplossingen

MKBA en brede welvaart

Wat kost het, wat levert het op?

MKBA

Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.

Verdere uitleg

Onderbouwing

Bronnen en documenten

Documenten

Actief op dit onderwerp

In het nieuws

Artikelen

Lijst artikelen op datum

Overige artikelen

Meedoen

Denk mee over Provincies

Beter beleid begint bij goed geïnformeerde burgers. Meld je aan en help dit dossier verder.

  • Ontvang updates over dit dossier
  • Stem mee over voorstellen en maatregelen
  • Draag bronnen, cijfers of oplossingen aan

Deel dit dossier

Vul je gegevens in om mee te doen

Wilt u uw e-mail hier invoeren?
Wilt u uw postcode hier invoeren?

Door aan te melden ga je akkoord met onze privacyverklaring. We delen je gegevens nooit met derden.