Zorgkosten
Zorguitgaven NL 2025: 120,2 mld euro (10,2% bbp, CBS). Dossier zorgstelsel: gereguleerde marktwerking (Zvw 2006) vs Nationaal ZorgFonds en cooperatieve zeggenschap.
-
678 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Probleem, grondoorzaak en impact
Zorg-bureaucreatie (minutenregistratie)
Extreme regeldruk waarbij zorgverleners tot 40% van hun tijd besteden aan administratie.
Wantrouwen in de uitvoering, doorgeslagen controlebehoefte van verzekeraars en overheid.
Zorgstelsel: gereguleerde marktwerking vs Nationaal ZorgFonds
Zorguitgaven stegen van 53,1 mld euro (2006; 9,1% bbp) naar 120,2 mld (2025; 10,2% bbp; 6.645 euro p.p., CBS). Nominale premie 1.876 euro (2025, +7%, NZa); verplicht eigen risico 385 euro, volgens coalitieakkoord 460 (2027) en ca. 520 (2030). 6% zag in 2025 af van zorg vanwege kosten (Nivel); 31% van de werktijd in de zorg is administratie (CBS). Het Nationaal ZorgFonds (SP en coalitie) wil zorgverzekeraars vervangen door een publiek fonds met regionale zorgkantoren.
Uitgavengroei is structureel en liep voor 2006 sneller (7,8% naar 9,1% bbp in 1998-2005, CBS); OESO/CPB (Zorgkeuzes in Kaart 2020) vinden geen stelsel systematisch doelmatiger. Knelpunten binnen het huidige stelsel: financiele drempels (eigen risico), regeldruk rond contractering en declaratie, beperkte feitelijke invloed van verzekerden, en groei van budgetpolissen die de solidariteit onder druk zet (NZa).
Het dossier
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
- Platformstandpunt zorgstelsel: eigen risico af + cooperatieve zeggenschap (geen stelselwissel)Platform kiest combinatie policy 144+145: verplicht eigen risico en nominale premie/zorgtoeslag vervangen door inkomensafhankelijke financiering (CPB 2019), en verzekerden krijgen instemmingsrecht op zorginkoop plus regionale pilots (Zvw 28-28c). Geen Nationaal ZorgFonds (143): geen MKBA, geen CPB-doelmatigheidswinst, wel transitiekosten.
- Referentie: gereguleerde concurrentie (Zvw) met coalitiepad eigen risico 460/520 euroNulalternatief: het huidige Zvw-stelsel met concurrerende zorgverzekeraars, zorgplicht, acceptatieplicht en risicoverevening, inclusief het kabinetsbeleid: eigen risico 460 euro (2027) naar ca. 520 (2030), max 150 euro per DBC.
- Nationaal ZorgFonds: publiek fonds met regionale zorgkantoren (SP-plan)Campagneplan SP en coalitie: zorgverzekeraars vervangen door een Nationaal ZorgFonds in 5 stappen (inkomensafhankelijke premie zonder eigen risico, mondzorg/fysio in basispakket, regionale verdeling, populatiebekostiging, overname taken). Regionale zorgkantoren, raad van zorgverleners en patienten, verbod private equity.
- Eigen risico afschaffen met inkomensafhankelijke zorgfinanciering (SP, CPB 2019)Verplicht en vrijwillig eigen risico af, nominale premie en zorgtoeslag af; financiering via hogere inkomensafhankelijke bijdrage/IB. Stelselinrichting (verzekeraars) blijft gelijk, dus geen transitiekosten.
- Cooperatieve zeggenschap: verzekerden beslissen mee over zorginkoop, regionale pilotsDemocratische zeggenschap binnen het bestaande stelsel: versterk de wettelijke verzekerdenvertegenwoordiging (Zvw art. 28-28c) van advies- naar instemmingsrecht op het zorginkoopbeleid, met open verkiezing door verzekerden, en start regionale pilots met populatiebekostiging en een raad van zorgverleners en patienten (idee NZF).
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
