Nederland stootte in 2024 officieel 144,4 megaton broeikasgassen uit. In dezelfde rapportage staat nog ruim 65 megaton die wel wordt gemeten, maar niet meetelt voor de klimaatdoelen. Daarnaast is er uitstoot die in geen enkele Nederlandse telling staat: die achter wat we per saldo importeren. Dat blijkt uit een analyse van Burgerplatform op basis van CBS-, PBL- en andere cijfers.

Eerder schreven we dat groen gas uit mest minder groen is dan het op papier lijkt en dat de CO2 van stroom uit hout niet meetelt. Dat zijn geen losse gevallen. Steeds gaat het om uitstoot die door internationale boekhoudregels buiten de doelen valt, of die bij een ander wordt geboekt.

Wat er buiten het totaal staat

Het officiële totaal komt uit het National Inventory Document 2026 van het RIVM, de rapportage aan de Verenigde Naties. Landgebruik en bossen tellen daarin mee voor 3,7 megaton. Twee grote posten staan er alleen als memopost in. Brandstof die in Nederland wordt getankt voor internationale lucht en zeevaart was in 2024 samen 46,9 megaton. CO2 uit het verbranden van biomassa was volgens het PBL 18,2 megaton. Samen is dat ruim 65 megaton, zo'n 45 procent bovenop het officiële totaal.

Volgens de VN-regels telt de CO2 uit hout, pellets en het biologische deel van afval als nul in de schoorsteen. Het PBL wijst erop dat deze emissies volgens de afspraken "moeten worden geboekt door de landen waar de biomassa wordt geoogst". Of dat daar ook gebeurt, en of het bos weer aangroeit, staat niet in de Nederlandse cijfers.

Bunkers: een kwestie van toerekening

Van de bunkerbrandstof gaat 10,5 megaton naar de luchtvaart en 36,4 megaton naar de zeevaart. Dat is alles wat in Nederland is verkocht, ook aan buitenlandse schepen in Rotterdam. Het CBS rekent ook met wat Nederlandse bedrijven zelf uitstoten. Dan gaat het in 2023 om ongeveer 10 megaton voor de luchtvaart en 10 megaton voor de scheepvaart. Het verschil tussen 10 en 36 megaton voor de zeevaart is dus geen meetonzekerheid, maar een keuze over wie de uitstoot krijgt toegerekend. Zeevaart valt sinds 2024 stapsgewijs onder het Europese emissiehandelssysteem. Voor de luchtvaart geldt dat alleen voor vluchten binnen Europa.

Echt buiten beeld: de uitstoot achter import

De grootste post die nergens meetelt, is de uitstoot achter onze import. Het CBS berekent een broeikasgasvoetafdruk van 218 megaton in 2023, tegen 184 megaton volgens de milieurekeningen. De uitstoot in wat we importeren, min die in onze export, kwam uit op 35 megaton. De Global Carbon Budget, die alleen CO2 telt, komt voor 2023 uit op 33,1 megaton. Dat saldo schommelt sterk: in 2020 was het 9,9 megaton. Het hangt af van de economie, energieprijzen en handelsstromen.

Ook militaire brandstof is maar deels in beeld. De inventaris telt 0,20 megaton voor militair gebruik: brandstof die in Nederland wordt geleverd. Defensie meldde de Tweede Kamer zelf een CO2-uitstoot van 0,522 megaton in 2021. Die cijfers zijn niet een op een te vergelijken. Brandstof die bij missies en oefeningen in het buitenland wordt getankt, schat Burgerplatform op 0,07 tot 0,23 megaton per jaar. Dat is een eigen afleiding, geen officieel cijfer.

Mestgas en restwarmte: wie claimt de winst

Bij mestgas en restwarmte ontbreekt geen uitstoot. Het gaat erom wie de reductie op zijn naam zet. Groen gas uit vergiste mest krijgt in de Europese rekenregels een bonus voor vermeden methaan. Daardoor kan het op papier meer CO2 besparen dan het zelf uitstoot. In 2024 ging volgens het CBS 5.724 terajoule aan biogas uit covergisting van mest het gasnet op. Met de rekenfactoren van CE Delft schat Burgerplatform de bonus daarop op ongeveer 0,15 megaton. Bij de 600 miljoen kubieke meter uit het aanbod van de versnellingscoalitie groen gas zou het ongeveer 1 megaton zijn, van de 3,78 megaton die de coalitie claimt.

Bij restwarmte speelt dezelfde vraag. Afhankelijk van de rekenmethode staat 0,1 tot 1,7 megaton bij de bron, zoals een afvalcentrale, maar niet op het etiket van de geleverde warmte.

Niet zomaar optellen

Deze posten overlappen en horen niet in een groot totaal. De CBS-voetafdruk bevat al biomassa en de bunkers van Nederlandse bedrijven, dus alleen het importsaldo komt daar bovenop. Afvalcentrales leveren zowel biogene CO2 als restwarmte. Militaire brandstof uit het buitenland kan deels in het importsaldo zitten. En de vermeden methaan van mestvergisting kan ook al zichtbaar zijn in lagere landbouwcijfers.

Wat kan anders

Volgens Burgerplatform begint verbetering met stoppen wat de verkeerde kant op duwt. Dat betekent: de nul-telling van biomassa niet langer gebruiken voor subsidies en doelen, de mestbonus schrappen zodat gas uit de veehouderij niet als extra groen telt, militaire brandstof in het buitenland meetellen, bunkers onder de doelen brengen en restwarmte uit fossiele en afvalbronnen niet vastleggen als hernieuwbaar.

Daarna komt de bron: een jaarlijkse tabel naast de officiële cijfers, met per post de omvang, de rekenregel en de overlap. Zo ziet iedereen wat buiten de doelen valt. Herstel gaat verder dan CO2. Bossen in herkomstlanden, de natuur rond veehouderij en de zee horen bij brede welvaart, ook voor flora en fauna. Een maatschappelijke kosten en batenanalyse kan helpen om keuzes te vergelijken, en het Fonds Brede Welvaart kan herstel ondersteunen.

Meer over biomassa: Eerst bewijs, dan geld: stop subsidie voor houtstook en BECCS zolang de herkomst onbekend is.

Bronnen

• RIVM, National Inventory Document 2026, emissies 1990 tot en met 2024
• PBL, Klimaatverandering in de prijzen in 2024, september 2025
• CBS, Hoe groot is onze broeikasgasuitstoot
• CBS StatLine 82004NED, hernieuwbare energie, biogas uit covergisting van mest
• Global Carbon Budget via Our World in Data, CO2 in handel
• Kamerstuk 36124 nr. 25, Defensie over CO2-uitstoot
• Aanbod versnellingscoalitie groen gas, juni 2026
• CE Delft, Ketenemissies warmtenetten, 2024