Alle analyses
Analyse dossier

Begrensde aansprakelijkheid exploitanten kerncentrales

Exploitanten van kerncentrales zijn wettelijk slechts aansprakelijk tot ca. EUR 1,2 mld per kernongeval; met staat en verdragspartners samen is ca. EUR 3,2 mld geregeld. Een zwaar ongeval kost honderden tot duizenden miljarden (Fukushima EUR 385-540 mld). Het restrisico ligt bij slachtoffers en belastingbetaler, zodat exploitanten en investeerders geen volledige afweging van kosten en baten maken.

Grondoorzaak

Kernongevallen zijn praktisch onverzekerbaar (te klein risicocollectief, extreme maximale schade, onzekere kansen). In plaats van dat te erkennen als kostenpost, heeft de wetgever (WAKO, verdragen van Parijs en Brussel) de aansprakelijkheid gekanaliseerd naar de exploitant en afgetopt. Dit is een impliciete subsidie die in geen enkele begroting zichtbaar is en die de investeringsbeslissing structureel scheeftrekt ten gunste van kernenergie.

Sociale schade
10 /10
Complexiteit
7 /10
Escalatierisico
6 /10

Bedragen per jaar

Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.

Schade huidig beleidper jaar
nog niet becijferd
Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
€ 40 mln welvaartsverlies per jaarnog geen bandbreedte opgegeven

Rampscenario: schade bij één gebeurtenis

Dit is geen bedrag per jaar en geen verwachte waarde, maar de geschatte schade als het scenario zich één keer voordoet. Vergelijk het daarom niet met de jaarbedragen hierboven.

Schade bij één gebeurteniseenmalig, geen jaarbedrag
€ 385 – 6.090 mld per gebeurtenis

Omvang geldstroom (indicatief)

Geen MKBA-uitkomst. Dit is de grootte van de geldstroom waar deze analyse over gaat, niet de schade of het welvaartseffect.

Geldstroomindicatief
€ 4 – 100 mln
Video / media

Analyse

Aansprakelijkheidsregime Nederland (geverifieerd 24-09-2026)

  • Exploitant: EUR 1,2 mld per ongeval (WAKO art. 5 lid 1, wetten.overheid.nl BWBR0003234).
  • Staat vult aan tot EUR 3,2 mld totaal (art. 18 lid 1); bij lager exploitantplafond Staat tot EUR 1,5 mld.
  • Daarboven: ad hoc politiek besluit.

Schade-omvang

  • Ondergrens Fukushima EUR 385-540 mld; Leipzig 2011 dekkingssom tot EUR 6.090 mld.

Impliciete subsidie (orde grootte)

Verwachtingswaarde restrisico ca. EUR 4-100 mln/reactor/jaar (centraal ~40) = 0,03-2,6 ct/kWh; marktpremie Leipzig EUR 0,14-67,30/kWh (onverzekerbaar).

Eigendom Borssele (23-09-2026)

Onderhandelaarsakkoord: Staat koopt 100% ZEH Energy (=70% EPZ) van Provincie Zeeland + gemeenten voor EUR 115,7 mln + EUR 119 mln vermogen; RWE houdt 30%. Closing na parlementaire voorhang. Dubbele pet: eigenaar/beleidsmaker/WAKO-vangnet/ANVS-toezicht (Euratom 2009/71 art. 5).

Winstgevendheid: Borssele vs nieuwbouw

Onderbouwing stelling Harmen (markt wil geen nieuwbouw omdat niet winstgevend): grotendeels bevestigd. EPZ (bestaande, afgeschreven KCB) boekte netto winst 2023 EUR 7 mln, 2024 EUR 3 mln, 2025 EUR 5,4 mln (jaarverslagen) — dus exploitatie van een afgeschreven plant kan marktconform positief zijn. Nieuwbouw: ESB/RUG LCOE-band ~EUR 100-400/MWh vs TNO wholesale/capture vaak ~EUR 40-60/MWh; Witteveen+Bos 2022 en KPMG-marktconsultatie: zonder actieve overheidsfinanciering/CfD geen private investering. Systeemkosten (TNO 2025 R11293): bij hoge vraag kern≈wind-op-zee (±0,01-0,04%); bij lage vraag +EUR 0,8 mld/jr. Conclusie: nieuwbouw is geen merchant-businesscase; welvaartsargument loopt via systeem/leveringszekerheid/beleid, niet via private IRR.

CBS Monitor Brede Welvaart

Hier en nu: leveringszekerheid, ruimtelijke druk, veiligheidsbeleving. Later: CO2, afval, ontmanteling. Elders: uraniumketen.

Herkomst van de bedragen

Brede welvaartseffecten

Som van de welvaartssaldi van de maatregelen in het pakket, na uitsluiting en overlapcorrectie. De bedragen per maatregel zijn vóór correctie.

Bronnen van deze analyse

Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.

Bronnen

Datapunten

Onderwerp
15
Terug naar alle analyses