Alle analyses
Analyse dossier

Toeslagenstelsel: voorschot, terugvordering en uitvoeringslast

Dienst Toeslagen keert ca. EUR 21,6 mld uit aan 6 mln huishoudens (2025): zorgtoeslag 6,54, huurtoeslag 5,29, kinderopvangtoeslag 5,14, kindgebonden budget 4,62 mld. Circa 23% krijgt een terugvordering, >500.000 huishoudens >EUR 500 (IBO 2023). Niet-gebruik 9-12% (ca. EUR 0,9 mld). Toeslagafbouw drijft marginale druk: 5% van werkenden >70%. Herstel toeslagenaffaire: budget EUR 11,8 mld (23e VGR, 2026), t/m 2025 EUR 6,9 mld besteed.

Grondoorzaak

Het stelsel kiest voor gerichtheid en actualiteit: toeslagen zijn een voorschot op geschat actueel inkomen en worden achteraf vastgesteld. Wisselende inkomens en alles-of-niets-grenzen leiden tot terugvorderingen; de bewijslast en het doorgeven van wijzigingen liggen bij de burger. Dat veroorzaakt onzekerheid, schulden en niet-gebruik, en vraagt een omvangrijke uitvoering en controle.

Sociale schade
8 /10
Complexiteit
9 /10
Escalatierisico
7 /10

Bedragen per jaar

Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.

Schade huidig beleidper jaar
nog niet becijferd
Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
nog niet becijferd

Rampscenario: schade bij één gebeurtenis

Dit is geen bedrag per jaar en geen verwachte waarde, maar de geschatte schade als het scenario zich één keer voordoet. Vergelijk het daarom niet met de jaarbedragen hierboven.

Schade bij één gebeurteniseenmalig, geen jaarbedrag
€ 6,9 – 11,8 mld per gebeurtenis

Omvang geldstroom (indicatief)

Geen MKBA-uitkomst. Dit is de grootte van de geldstroom waar deze analyse over gaat, niet de schade of het welvaartseffect.

Geldstroomindicatief
€ 21,6 – 21,6 mld
Video / media

Analyse

Kern

Voorschot + terugvordering (IBO 2023). Uitvoeringskosten art. 13 Toeslagen 2025: apparaat EUR 498,4 mln + toegerekend Belastingdienst EUR 232,8 mln (incl. herstelorganisatie UHT) = 2,3-3,4% van uitkeringen.

Vergelijking uitvoeringskosten

SVB AOW 0,4%, kinderbijslag 2,3%, AIO 9,7%; UWV 9,1%; bijstand indicatief ~25%. Claim 'helft is ambtenareninzet' geldt alleen voor kleine regelingen.

Opties

IBO-opties (afschaffen zorgtoeslag, T-2 met vangnet, kindregeling), kinderopvang direct gefinancierd per 2029, definitieve toekenning na toetsing, PRO/GL-PvdA-pakket (CPB KiK 2027-2030).

CBS Brede Welvaart

Hier en nu: inkomen, vertrouwen in instituties, stress/gezondheid. Later: schulden, kansen kinderen, overheidsfinancien. Elders: n.v.t.

Herkomst van de bedragen

Bronnen van deze analyse

Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.

Bronnen

Datapunten

Onderwerp
11
Terug naar alle analyses