Alle analyses
Analyse dossier

Niet-gebruik van toeslagen door het aanvraagvereiste (A1/D3)

Huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget vereisen een aanvraag, terwijl de Belastingdienst het recht in veel gevallen al kan vaststellen uit eigen gegevens. Actuele niet-gebruikpercentages (Dienst Toeslagen, Stand van de uitvoering 2026): zorgtoeslag en huurtoeslag 12%, kindgebonden budget 9%, samen circa €889 mln per jaar onbenut - dicht bij de €1,02 mrd die het CPB voor 2021 langs een andere route berekende (binnen 13% van elkaar, de belangrijkste validatie in dit dossier).

Grondoorzaak

Bureaucratische overhead die de bewijslast bij de burger legt: wie het recht niet kent, de aanvraag niet doet of terugbetaling vreest, krijgt niets - ook al beschikt de overheid over de gegevens om het recht zelf vast te stellen. Niet-gebruik is hardnekkig (tot 56% vraagt vier jaar op rij niets aan) en concentreert zich bij zelfstandigen, net-gepensioneerden en particuliere huurders.

Sociale schade
8 /10
Complexiteit
6 /10
Escalatierisico
7 /10

Bedragen per jaar

Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.

Schade huidig beleidper jaar
nog niet becijferd
Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
€ 141 mln welvaartswinst per jaarnog geen bandbreedte opgegeven

Omvang geldstroom (indicatief)

Geen MKBA-uitkomst. Dit is de grootte van de geldstroom waar deze analyse over gaat, niet de schade of het welvaartseffect.

Geldstroomindicatief
€ 889 mln – € 1 mld
Video / media

Analyse

Een natuurlijk experiment (Dienst Toeslagen stuurde 200.000 huishoudens een attenderingsbrief) leverde ruim 70.000 extra aanvragen op (35% conversie, gemiddeld €757), maar 65% vroeg ook na de brief niets aan - attendering alleen is dus niet genoeg. MKBA-doorrekening (centraal scenario): baten €141 mln/jr (vermeden escalatie naar problematische schulden bij circa 20.000 huishoudens plus daling wanbetaling zorgpremie), kosten €20 mln/jr structurele uitvoeringskosten plus €90 mln eenmalig voor ICT-aanpassing (eigen aanname), saldo +€121 mln/jr, NCW30 +€2,35 mrd (basisvariant) tot +€20,2 mrd (verdelingsgewicht 2,0) (herrekend 30-09-2026, discontovoet 2,8/1,8%, horizon 30 jaar; gevoeligheid 2,25%/30j: +€2,5 mrd resp. +€21,8 mrd; horizon 50 jaar: +€3,2 mrd resp. +€27,3 mrd; horizon 30 jaar gehandhaafd: regelwijziging zonder kapitaalgoed, voortbestaan van het stelsel onzeker). Economisch veruit het sterkste van de vijf dossiers, maar budgettair het lastigste: het is een uitgavenpost (€889 mln/jr), geen besparing.

Herkomst van de bedragen

Brede welvaartseffecten

Som van de welvaartssaldi van de maatregelen in het pakket, na uitsluiting en overlapcorrectie. De bedragen per maatregel zijn vóór correctie.

Bronnen van deze analyse

Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.

Bronnen

Onderwerp
11
Terug naar alle analyses