Van 9 naar 1 miljoen auto's: publiek (deel)autovervoer en netontlasting
Kan Nederland de ~9,4 mln personenauto's (CBS 1-1-2026) grotendeels vervangen door ~1 mln publieke elektrische voertuigen met rit-delen (Cooperatief Publiek Vervoer, CPVNL, boek 'Slim reizen', mede door Urgenda gefinancierd), en wat betekent dat voor ruimte, grondstoffen, CO2, kosten en het elektriciteitsnet (laadvraag, netbewust laden, V2G-buffer)? Vergeleken met nulalternatief (autonome groei naar ~10 mln BEV) en realistische deelauto-opschaling.
Priveauto's staan ~95% van de tijd stil (TNO) en vragen veel ruimte, grondstoffen en laadinfrastructuur; deelmobiliteit is klein (9.450 deelauto's, 2% van volwassenen) en groeit langzaam. Tegelijk is die stilstand juist de bron van de potentiele V2G-buffer die netcongestie kan verlichten. Het CPV-doel 9->1 mln is een belanghebbende claim zonder openbaar rekenmodel. Regelgeving die zelfconsumptie en individuele opslag beloont (einde saldering, EB-asymmetrie bij delen, dubbele EB/nettarief) remt collectieve buffers; dat is een perverse prikkel (stop 260, analysis 46).
Bedragen per jaar
Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.
- Schade huidig beleidper jaar
- nog niet becijferd
- Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
- nog niet becijferd
Analyse
STATUS: fase 2 scientist, 25-9-2026. Alternatieven als CONCEPT-policies onder subject 19; keuze bij politician. NULALTERNATIEF: wagenpark groeit autonoom (9,4 mln, dp 315; FEV 694.602, dp 316) naar ~10 mln BEV in 2044 (ElaadNL, dp 330); 122 mld autokm/jr (CBS 2024, dp 317), 12.311 km/auto (dp 318). Regulier thuisladen +1-2,5 kW piek/EV (dp 331); netbewust laden -35-49% avondpiek (dp 289). V2G-potentieel ~2,5 GW 2040 (dp 333), 4,5-9,5 GW 2050 (dp 314); LS-congestie kan verdwijnen bij 20-30% bidirectioneel (dp 332). ALTERNATIEVEN: A1 policy 154 (CPV volledig, zonder V2G-plicht); A2 policy 155 (CPV volledig, met V2G-plicht vloot); B policy 156 (stedelijke opschaling deelauto's, PBL/KiM); C policy 157 (nulalternatief + V2G prive-EV's). KERNBEVINDINGEN: (1) 'Van 9 naar 1 miljoen' is een CPVNL-claim (video/boek), NIET uit een Urgenda-rapport; Urgenda 2030 noemde -20% auto's en >1 mln deelauto's (dp 337). CPV-bronnen bevatten niets over net/V2G/CO2. (2) AFGELEID DOOR SCIENTIST: 121,96 mld km / 1 mln voertuigen = ~122.000 km/voertuig/jr, ~10x huidig (dp 325); een 200.000 km-accugarantie is dan na ~1,6 jr bereikt (dp 320). Rit-delen verlaagt voertuigkm, lege ritten verhogen die: niet gekwantificeerd. (3) Netto: kWh-vraag voor rijden volgt km, niet aantal auto's; minder auto's verlaagt de laadvraag dus nauwelijks, maar concentreert laden op hubs (aansluitingen onder congestie: gap). De V2G-buffer krimpt van ~10 mln grotendeels stilstaande EV's naar 1 mln intensief gebruikte voertuigen die in de avondpiek juist rijden; netto neteffect van A heeft onbekend teken. (4) Effect per autodeler is onderbouwd: autobezit ruim -30% (PBL, dp 322), -30 tot -63% (KiM 2023, dp 327), autokm -15-20%, CO2 -175 tot -265 kg/p/jr (dp 323); 100.000 deelauto's = -0,2-0,3 Mton (dp 324); CE Delft 142.000-500.000 deelauto's 2030 = 0,02-1,2 Mton en 2-44 kton accumateriaal (dp 338-339). Opschaalbaarheid naar niet-early-adopters onzeker (KiM 2021, dp 326). Huidig gebruik 2% van volwassenen; 9.450 deelauto's (dp 328), gebruikers 21% auto weg (dp 329, niet representatief). (5) CPV-kostenclaim 19-40 ct/km vs 50 ct priveauto (dp 335) en 1.000 voertuigen/100k woningen (dp 336): conf. 25, niet getoetst. SALDO-INDICATIE (kwalitatief, geen euro): B heeft onderbouwde, bescheiden baten (CO2, grondstoffen, ruimte) met klein netrisico; C benut de grootste flex-buffer maar behoudt ruimte-/grondstofdruk; A heeft de grootste potentiele ruimte-/grondstofbaten maar onbewezen haalbaarheid, onbekend neteffect en hoge accuslijtage; A2 herstelt een deel van de buffer tegen extra slijtage. Geen policy_effect of budgetitem vastgelegd: niets per alternatief in euro onderbouwd. Waardering verloren buffer tegen vervangingskosten (bestaande budgetitems 77 netverzwaring per kW, 79 batterij ~15 EUR/kWh/jr) is mogelijk maar niet gekoppeld: mensbeslissing. SOURCES: nieuw 243-256; hergebruikt 230, 231, 234, 235, 236, 241. analysis_source 218-237. DATAPOINTS: nieuw 315-318, 320-339; hergebruikt via link 289, 291, 292, 307, 313, 314. AnalysisDatapointLink 242-271. ACTIONS: datascraper 136 (potentie 9->1 + CPV-rekenmodel), 137 (vlootbehoefte spits/vakantie), 138 (V2G deelauto's avondpiek; parent 131), 139 (accuslijtage hoge km; parent 134), 140 (belastingderving), 141 (laadhub-aansluitingen); mandaat 142 (nl_sys_1001, uitgevoerd); politician 143 (routekeuze). MANDAAT: 18 'Klimaatneutrale logistiek van energie, personen en goederen' (integraal mandaat, besluit Harmen via ticket 142, 25-9-2026). Raakt ook analysis 53 (zelfde stroomnet/V2G-systeem).Aanvulling 05-10-2026: synergie energieopslag - deelauto als buffer
Koppeling met netcongestie (analysis 46). Energiesysteemtransitie en mobiliteit horen bij elkaar. Een typische EV (60-80 kWh) heeft ordegrootte 7-16 keer de capaciteit van een thuisbatterij (5-10 kWh; dp 859-861). Individuele thuisbatterijen zijn inefficient voor netdiensten en worden vooral aangejaagd door regels die zelfconsumptie belonen (einde saldering 1-1-2027, source 959; EB op gedeelde stroom vs vrij zelfverbruik, source 960). Collectieve V2G via deelauto's of vloten is schaalbaarder: Routekaart zet zakelijke en deelautovloten eerst (source 958); Haskoning 3,7 MW per 1.000 bidi-deelauto's in 2027 (dp 313); Utrecht ~2 MW / 350 auto's (dp 292).
Beschikbaarheid 2026. Commercieel particulier V2G in NL is niche: Renault/Alpine + We Drive Solar (source 957, dp 862). De Trouw-claim 'bijna alle' (source 956) klopt niet. Deelauto-V2G in Utrecht/Eindhoven liep eerder.
Spanning met 9 naar 1. Urgenda 2030 noemde -20% auto's en meer dan 1 mln deelauto's als visie (dp 337, source 246), niet het CPV-rekenmodel 9 naar 1. Bij intensief gebruikte deelvoertuigen krimpt de stilstandbuffer t.o.v. miljoenen stilstaande prive-EV's; laadvraag volgt km. Netto neteffect van volledig CPV blijft onbekend van teken. Alternatieven B (156) en C (157) blijven beter onderbouwd voor netbaten; A2 (155) herstelt een deel van de buffer.
Maatregelen. CONCEPT-stop 260 (analysis 46): herschrijf Energiewet vanuit lokale energiegemeenschappen, flat fee infrastructuur, EB en heen-/terugleveren opnieuw - wegnemen van de perverse prikkel die collectiviteit remt. Referentie 259: huidige wet/individuele route (IsReference). CONCEPT-bron 261 (deze analyse): collectieve V2G/deelauto-buffer als netondersteuning faciliteren of verplichten; versterkt 155 en 156. Relaties 57-60.
PM. Euro-effecten wetsherschrijving, vermeden verzwaring, accuslijtage bij hoge km + V2G, eventuele afbouw thuisbatterij-stimulering. Banen geen baat (regel 13). Disconto source 33.