Kosten uitblijven adequaat preventiebeleid inzake obesitas
Obesitas neemt sterk toe in Nederland, door groot aanbod van ongezonde producten en leefstijl.
Bedragen per jaar
Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.
- Schade huidig beleidper jaar
- nog niet becijferd
- Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
- nog niet becijferd
Omvang geldstroom (indicatief)
Geen MKBA-uitkomst. Dit is de grootte van de geldstroom waar deze analyse over gaat, niet de schade of het welvaartseffect.
- Geldstroomindicatief
- € 25 mldnog geen bandbreedte opgegeven
Analyse
Officieel cijfer (naast, niet in plaats van, de 25 mld): het RIVM wijst EUR 1.512 mln zorguitgaven in 2022 toe aan overgewicht (Kosten van Ziekten-notitie 2025-1, source 357); eerder 1,6 mld in 2010 (source 329). Dat zijn alleen zorguitgaven, zonder productiviteitsverlies of gezondheidsverlies. De 25 mld (en maatschappelijk min. 20 mld) gaat over een breder, niet gedefinieerd kostenbegrip en heeft geen officiele bron (Action 194). Het zijn verschillende begrippen, daarom zijn de bedragen niet aangepast.
Herkomst van de bedragen
Bronnen van deze analyse
Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.
Bronnen
- The False Economy of Big Food - September 2026 updateTim Jackson (CUSP/Univ. of Surrey) voor de Food, Farming and Countryside Commission (FFCC, VK), 2026
- Koene e.a., Metabolic benefits of ketohexokinase inhibition in individuals with MASLD: a randomized placebo-controlled crossover trial (Nature Metabolism, 7-10-2026)Koene, Schrauwen-Hinderling, ..., Schrauwen, Brouwers (Maastricht UMC+/Universiteit Maastricht; mede-auteurs Pfizer), 2026
- Kamerbrief 32140 nr. 310 (12-6-2026): Verkenning suikerbelasting op alcoholvrije dranken - scenario's verbruiksbelastingStaatssecretaris van Financien en Minister van VWS, 2026
- Kamerbrief 32140 nr. 302 (13-4-2026): Gezondheidseffecten alcoholvrije dranken en uitzonderingen verbruiksbelasting ('We hebben ze niet nodig')Staatssecretaris van Financien en Minister van VWS, 2026
- Zorguitgaven 2022 en determinanten van gezondheid (Kosten van Ziekten-notities 2025-1)RIVM (Buijs, Schouten, Reuser, Kommer), 2025
- Maastricht UMC+ (12-11-2025): Dagelijks glas frisdrank verhoogt kans op hoge bloeddruk met bijna een derde; onderliggend artikel Clinical Nutrition (PubMed 41202663)Maastricht UMC+ / onderzoekers De Maastricht Studie, 2025
- Kamerbrief 32793 nr. 822 (16-4-2025): wettelijke beperking kindermarketing ongezonde voeding; vervolg Kamerbrief voedingsbeleid 2026D33029 (zomer 2026)Staatssecretaris van VWS (Karremans) resp. minister VWS, 2025
- Antwoord Kamervragen over kosten overgewicht en obesitas (Aanhangsel Handelingen II 2022-2023, nr. 3215)Ministerie van VWS, 2023
- WHO-richtlijn niet-suikerzoetstoffen (15-5-2023): WHO advises not to use non-sugar sweeteners for weight controlWorld Health Organization, 2023
- WHO/IARC/JECFA (14-7-2023): Aspartame hazard and risk assessment results releasedWorld Health Organization, IARC, JECFA (FAO/WHO), 2023
- Rogers e.a. (2023), The impact of the UK soft drinks industry levy on obesity in children (PLOS Medicine 20(1): e1004160)Rogers NT, Cummins S, Forde H, e.a., 2023
- Zorgkosten van ongezond gedrag (Kosten van Ziekten notities 2012-2)RIVM (in 't Panhuis-Plasmans, Luijben, Hoogenveen), 2012
Datapunten
- VK: verborgen gezondheidskosten ongezonde voeding GBP 298 mld/jr (direct 104, indirect 194; medio 2026)
- VK: extra uitgaven voor een gezond (Eatwell) dieet voor iedereen GBP 51 mld/jr; verborgen kosten bijna 6x zo groot
- Verbruiksbelasting alcoholvrije dranken: een tarief EUR 26,13 per hl (ook light/zero), opbrengst 2026 ca. EUR 640 mln
- Scenario III suikerbelasting dranken: light/0-1 g suiker naar EUR 14,45/hl (nu 26,13), 10+ g naar EUR 50,45/hl
- VK-suikerbelasting 2015-2024: suikerverkoop via belaste dranken -39,8%, suikergehalte -47,4%, liters +13,5%
- Inname vrije suikers NL 49 g/dag (ca. 10% energie); 23% uit alcoholvrije dranken, 28% uit snoep/suikergoed
- Overgewicht kinderen 11,6% (1990) naar 14,2% (2024); obesitas volwassenen 6% naar 16%
- Kabinet: frisdrank met suiker of zoetstoffen levert geen positieve bijdrage aan gezondheid, 'We hebben ze niet nodig'
- Maastricht Studie: per 10 g fructose uit frisdrank 29% hogere kans op hoge bloeddruk (OR 1,29; 95%-BI 1,12-1,50)
- Rogers 2023: VK-frisdrankheffing -8% relatief (-1,6 pp) obesitas bij meisjes 10-11 jaar, ca. 5.234 gevallen/jr minder
- KHK-remmer RCT (n=15, 6 weken, Pfizer): minder levervet en betere insulinegevoeligheid bij blokkeren fructosemetabolisme
- WHO 2023: gebruik niet-suikerzoetstoffen niet voor gewichtsbeheersing (conditionele aanbeveling)
- Aspartaam: IARC groep 2B (mogelijk kankerverwekkend); JECFA ADI 0-40 mg/kg lichaamsgewicht gehandhaafd
- Aangekondigd wettelijk verbod op kindermarketing ongezonde voeding (<18 jaar, Schijf van Vijf); conceptwet nog niet in consultatie