Dossier Energie

Biogas

KRO Reporter De biogas beerput

Mestgas uit de veehouderij is niet groen. Toch telt de overheid het als hernieuwbaar en betaalt ze ervoor: in de SDE++-ronde van 2025 ging 602 miljoen euro naar vergisting tot groen gas, en vanaf 2027 betalen huishoudens mee via de bijmengverplichting. Zo krijgt mest een verdienmodel dat de veestapel in stand houdt, een perverse prikkel. Burgerplatform wil als stopmaatregel dat mestgas niet meer als groen gas meetelt voor subsidie of bijmengverplichting, met het geld naar warmtepompen en isolatie; volgens onze MKBA levert dat indicatief zo'n 330 miljoen euro per jaar op.

Bekijk de maatregelen Doe mee

1 keer bekeken
Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd

Analyse

Probleem, grondoorzaak en impact

Analyse dossier

Mestvergisting en groen gas uit mest: kosten van het beleid (SDE++ en bijmengverplichting) en gemiste kansen

De overheid stimuleert groen gas uit mest via de SDE++ (ronde 2025: 602 mln euro voor biomassavergisting tot hernieuwbaar gas, 291 euro/t; 2008-2020 al 460 mln betaald aan mestvergisting) en vanaf 2027 via de bijmengverplichting groen gas (0,63 tot 2,85 Mt/jr, buy-out 450-527 euro/t, tot 9 ct/m3 en 90 euro/jr per huishouden). Mest levert circa 63% van de beoogde reductie. De kosten per vermeden ton (170-450 euro/t) liggen ver boven de CO2-schaduwprijs (50/130/160 euro/t), ongeveer de helft van het klimaatvoordeel is vermeden methaan uit mestopslag (mestbonus) die afhangt van het in stand houden van de veestapel, en methaanlekkage en het ammoniakeffect zijn onzeker. Aanleiding: Urgenda (22-9-2026, secundaire bron).

Grondoorzaak

Klimaat- en energiebeleid behandelt mest uit de intensieve veehouderij als reststroom zonder ketenemissies en beloont vermeden methaan uit opslag. Daardoor krijgt het mestvolume een verdienmodel (lock-in) terwijl de oorzaak, de omvang van de veestapel (analysis 61), buiten beeld blijft.

Financieel lek

€ M

minimale jaarlijkse derving

Sociale schade

6 /10

Complexiteit

7 /10

Escalatierisico

7 /10

Alle analyses: wat kost ons systeem ons echt?

Standpunt Burgerplatform

Achtergrond

Het dossier

Voorkomen is beter dan genezen

Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel

We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.

1
Stoppen
Voorkom dat het probleem groter wordt.
- Stop: mestgas uit veehouderij niet als groen gas - geen GGE-inboeking/BMV-meetelling en geen nieuwe SDE++ voor mestvergisting, BMV-jaardoel omlaagPerverse prikkel wegnemen: groen gas uit vergisting van alle dierlijke mest uit de veehouderij telt niet als hernieuwbaar of CO2-neutraal. Niet inboekbaar in het GGE-register voor de bijmengverplichting (wettekst amendement 36947-48), geen nieuwe SDE++ vanaf 2028 en het BMV-jaardoel omlaag met het mestdeel. Bestaande beschikkingen blijven. Netto welvaart (eigen afleiding) +0,1/+1,8/+4,1 mld euro contant 2027-2035. Politieke keuze: verlaging BMV-jaardoel.
2
Bij de bron
Neem de oorzaak weg.
- Herinzet vrijvallend SDE++-budget naar warmtepompen en isolatieHet SDE++-budget dat naar mestvergisting ging (602 mln in ronde 2025, ca. 37,8 mln/jr) gaat naar lucht-water-warmtepompen (229 euro/t) en isolatie. Dat geeft per ronde 0,022-0,035 Mt/jr extra reductie (1,1 / 3,7 / 5,6 mln euro/jr). Budgetneutraal met de stop. Isolatie: PM.
- Groen gas alleen uit echte reststromen (RWZI-slib, GFT, vergassing van reststromen)De BMV en de SDE++ beperken tot reststromen zonder dierlijke productieketen. Let op: dat is per ton duurder (RWZI-slibgisting 642 euro/t in 2026) en het volume is beperkt (vergassing 0,4 bcm). Daarom alleen als aanvulling, niet als besparing gerekend.
3
Herstellen
Repareer de schade en pas je aan.
- Herstel: emissiearme mestverwerking zonder lock-in (dagontmesting, scheiding, RENURE)Steun voor emissiearme mestopslag en -verwerking (snel afvoeren, scheiden, strippen, RENURE) zonder subsidie per m3 gas en dus zonder prikkel om de mestproductie op peil te houden. Het NH3-effect hangt af van de keten (WUR WPR-840: vergisting alleen garandeert geen reductie). Bedragen: PM.

Overige maatregelen

Referentie: SDE++-subsidie voor vergisting van (mest)biomassa tot hernieuwbaar gasNulalternatief. De SDE++ subsidieert vergisting tot groen gas; in de ronde 2025 kregen 50 projecten 602 mln euro voor 0,13 Mt/jr (291 euro/t, inclusief vermeden methaan uit mestopslag). 2008-2020 werd al 460 mln uitbetaald aan mestvergisting. Bedragen als referentie (IsReference), niet in het saldo.
Referentie: bijmengverplichting groen gas 2027-2035 (0,63 tot 2,85 Mt/jr)Nulalternatief. Gasleveranciers moeten vanaf 2027 groen gas bijmengen: 0,63 Mt ketenreductie in 2027 oplopend tot 2,85 Mt/jr in 2031-2035, buy-out 450-527 euro/t. Meerkosten tot 9 ct/m3 en 90 euro/jr per huishouden vanaf 2031. Mest levert circa 63% van de reductie (CE Delft 2024). Wetsvoorstel 36947 op 6-10-2026 aangenomen door de Tweede Kamer (source 1004); behandeling in de Eerste Kamer loopt (procedure commissie EZ/KGG 13-10-2026, source 1005).

Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel

Uitgewerkte oplossingen

MKBA en brede welvaart

Wat kost het, wat levert het op?

MKBA

Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.