Statiegeld
Statiegeld zorgt ervoor dat verpakkingen een waarde krijgen en de consument deze daarom terugbrengt naar de winkel. Voor bijvoorbeeld bierflesjes werkt dit heel goed.
Een meerderheid van de kiezers wil dat het systeem van statiegeld wordt uitgebreid.
De verpakkingsindustrie wil dat niet en voert campagne voor het afschaffen van statiegeld.
https://www.consumentenbond.nl/nieuws/2018/meerderheid-consumenten-voor-uitbreiding-statiegeld-systeem
-
1 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Probleem, grondoorzaak en impact
Frisdrankverpakkingen en zwerfafval: statiegeld lekt, wegwerp in horeca en snackbars, overstap naar hervulbaar en tap
Frisdrank wordt grotendeels verkocht in wegwerpverpakkingen (blik, PET). Statiegeld (blik sinds 1-4-2023, minimaal EUR 0,15; kleine PET sinds 1-7-2021; source 1148) heeft het aantal blikjes in het zwerfafval sterk verminderd: -73% in 2025 ten opzichte van 2022 (RWS-monitor, source 1145). Toch lekt het systeem: Verpact zamelde in 2025 86% van de blikjes en 78% van de PET-flessen in, onder de wettelijke norm van 90% (source 1146; ILT handhaaft met lasten onder dwangsom, source 1148). Volgens burgerwetenschap was 75% van de statiegeldblikjes die in 2025 in het zwerfafval werden gevonden niet meer inleverbaar (Zwerfinator, source 1147; lage betrouwbaarheid). Statiegeld repareert achteraf; het voorkomt de wegwerpverpakking niet. Frisdrank zelf is volgens het kabinet overbodig voor de gezondheid ('We hebben ze niet nodig', Kamerstuk 32140-302, source 1142; gezondheidsdeel in analyse 18).
(1) Het verdienmodel van frisdrank berust op goedkope wegwerpverpakkingen; de milieukosten van zwerfafval en verwerking zitten niet volledig in de prijs. (2) Statiegeld is een reparatiemaatregel aan het eind van de keten; beschadigde verpakkingen vallen buiten het systeem. (3) Horeca, snackbars en evenementen verkopen veel blik en PET voor directe consumptie onderweg, waar de kans op zwerfafval het grootst is. (4) Hervulbare systemen en tap ontbreken vaak door investeringskosten en logistiek.
Het dossier
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Bij de bron
Neem de oorzaak weg.
- Horeca en snackbars: overgangstermijn naar hervulbaar en tap voor frisdrank in plaats van blik en PETPlatform steunt: horeca, snackbars, kantines en evenementen schenken frisdrank binnen een overgangstermijn uit de tap of uit hervulbare flessen, in plaats van uit blik en wegwerp-PET. Met ondersteuning voor tapinstallaties en retourlogistiek. Zo ontstaat er geen wegwerpverpakking en dus ook geen zwerfafval. Statiegeld blijft als vangnet. Effect: PM.
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
