Analyse dossier

Israël en Palestina: bezetting en oorlog beëindigen, Nederlandse medewerking stoppen, gelijke rechten voor iedereen

Sinds 1967 bezet Israël de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Gazastrook. Het Internationaal Gerechtshof (IGH) oordeelde op 19-7-2024 dat die voortdurende aanwezigheid onrechtmatig is, dat Israël haar zo snel mogelijk moet beëindigen, nieuwe nederzettingsactiviteit moet staken en kolonisten moet evacueren, en dat alle staten geen hulp of bijstand mogen verlenen bij het in stand houden ervan (source 1059). Na de aanval van Hamas en andere gewapende groepen op 7-10-2023, waarbij in Israël ruim 1.200 mensen omkwamen, volgde een oorlog in Gaza. Volgens het ministerie van Volksgezondheid in Gaza zijn daar tot 30-9-2026 74.032 mensen gedood en 175.142 gewond (via OCHA, niet door de VN geverifieerd; een Lancet-studie wijst op onderregistratie) (sources 1063, 1077). Wereldbank, EU en VN ramen schade en verliezen in Gaza op USD 57,9 mld en de herstelbehoefte op USD 71,4 mld (source 1065). Het IGH legde Israël in de zaak van Zuid-Afrika voorlopige maatregelen op onder het Genocideverdrag (source 1074) en het Internationaal Strafhof vaardigde op 21-11-2024 arrestatiebevelen uit tegen premier Netanyahu en oud-minister Gallant (source 1060). Volgens HRW, Amnesty en B'Tselem is sprake van apartheid, volgens een VN-onderzoekscommissie van genocide in Gaza (sources 1064, 1078-1080); Israël betwist die kwalificaties en een rechterlijk oordeel ten gronde ontbreekt nog. Nederland verbiedt sinds 22-9-2026 handel in goederen uit nederzettingen en stopte de uitvoer van F-35-onderdelen, maar verleent nog individuele vergunningen voor militaire en dual-use goederen (sources 1075, 1061, 1062); de EU heeft het associatieverdrag niet opgeschort (source 1076). Richting Burgerplatform: Nederland stopt eerst elke bijdrage aan bezetting en oorlog, steunt berechting van verdachten via het Strafhof en kiest voor één democratische staat met gelijke rechten voor iedereen die er woont, joods en Palestijns. Geen gedwongen verplaatsing van welke groep ook en geen regeringswissel van buitenaf (dossier 200).

Grondoorzaak

(1) Bezetting en nederzettingsbeleid sinds 1967, door het IGH onrechtmatig geoordeeld (source 1059). (2) Ongelijke rechten tussen joodse Israëliërs en Palestijnen onder één feitelijk gezag; volgens HRW, Amnesty en B'Tselem apartheid (sources 1064, 1078, 1079). (3) Geweld tegen burgers door meerdere partijen, waaronder de aanval van 7-10-2023, en straffeloosheid: ICC-arrestatiebevelen worden niet overal uitgevoerd (source 1060). (4) Externe steun die de situatie in stand houdt: wapenleveranties, handel met en investeringen in nederzettingen, EU-handelsvoordelen zonder handhaving van artikel 2 (sources 1062, 1075, 1076). (5) Vastgelopen vredesproces: de tweestatenoplossing wordt ondergraven door de nederzettingen; Palestijnse verkiezingen zijn sinds 2006 niet gehouden.

Sociale schade
10 /10
Complexiteit
9 /10
Escalatierisico
9 /10

Bedragen per jaar

Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.

Schade huidig beleidper jaar
€ 96,5 – 321,1 mld schade per jaarmiddenwaarde € 169,5 mldGrondslag: analyse · reikwijdte: welvaart (MKBA) · bron: Gaza Strip Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA), april 2026 (24 maanden conflict, okt 2023 - okt 2025)
Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
nog niet becijferd
Video / media

Analyse

STATUS: concept-analyse scientist 8-10-2026, in opdracht van Harmen Bos (richting: een democratische staat met gelijke rechten voor iedereen die er woont; eerst Nederlandse stopmaatregelen, regel 10). Afbakening: geen verplaatsing of hervestiging van een bevolkingsgroep; geen van buitenaf afgedwongen regeringswissel (botst met dossier 200, analysis 57); wel verantwoording via het Strafhof en machtswisseling via verkiezingen. KOSTEN VAN CONFLICT EN BEZETTING (RefDamage, rekenbestand /workspace/israel_palestina/calc.py). Methode: per post het gemiddelde per conflictjaar over de meetperiode van de bron; eenmalige schade apart vermeld en alternatief als annuiteit (2,8%, 30 jaar, factor 0,0497; global_parameter disconto_basis). Wisselkoers indicatief 1 EUR = 1,08 USD = 4,0 ILS (nog te verifieren bij ECB). EUR mld per jaar (laag/mid/hoog): 1 Slachtoffers: doden Gaza 74.032 (MoH via OCHA, dp 1010) + Israel 1.674 (dp 1011); hoog x1,41 (Lancet, dp 1012) voor Gaza; x verloren levensjaren 30/37,5/45 (EIGEN AANNAME) x VOLY 67.900/100.300/151.100 (kengetal 37 KG-VOLY-NL-HMP2023, prijspeil 2024: Handboek Milieuprijzen 2023 Tabel 19 EUR2021 57.500/85.000/128.000, source 33, x CBS-CPI 2024/2021 = 1,1805, source 1109; dp 1022; Nederlandse waardering voor ieder mensenleven) / 3 jaar = 51,4/94,9/240,4. Gewonden PM. 2 Gaza fysieke schade en verliezen (RDNA apr 2026, source 1065, dp 1013): mid (35,2+22,7)/2 jaar = USD 29 mld = 26,8; laag verliezen/2 + annuiteit schade = 12,1. Eenmalig: schade USD 35,2 mld; herstelbehoefte USD 71,4 mld over 10 jaar (niet optellen). 3 Humanitaire hulp (Flash Appeal 2026, source 1066, dp 1014): gefinancierd 1,63 / vereist 4,06 mld USD = 1,5/2,6/3,8. Overlapt deels met post 2. 4 Israel: BBP-schade NIS 90 mld 2023-24 (source 970) tot fiscale kosten NIS 350 mld 2023-2026 (source 1068, dp 1017) = 18,0/21,9/26,9. Fiscale kosten deels overdrachten. 5 Westelijke Jordaanoever (UNCTAD, source 1067, dp 1018): krimp 2024 ca. USD 2,1 mld = 1,9; gemiddelde gemiste groei 2000-2024 USD 6,8 mld = 6,3 (ondergrens volgens UNCTAD). Gaza-bbp zit in post 2. 6 Rode Zee: daling Suez-inkomsten Egypte USD 6,26 mld = 5,8 (sources 1082, 1081, dp 1020); toerekening aan het conflict gedeeltelijk; extra scheepvaartkosten PM. 7 Libanon (RDNA, source 1069, dp 1019): verliezen 7,2 resp. schade+verliezen 14 mld USD over 14 maanden = 5,7/11,1/11,1. Energie (World Bank-scenario's, source 1070), Iran (operaties juni 2025 en feb 2026) en Jemen: PM. TOTAAL mondiaal ca. 96,5/169,5/321,1 (zonder slachtoffers 45,1/74,5/80,7). Historie 8-10-2026: voorstel 88,6/155,0/285,9 (VOLY-bovenwaarde 129.000, EUR2021); daarna 88,6/155,0/284,4 (128.000, EUR2021); nu 96,5/169,5/321,1 na CPI-indexatie van de VOLY naar prijspeil 2024. NL-perspectief: UNRWA 19 + oPt-fonds 16 + extra humanitair 94,2/3 = EUR 35-66 mln per jaar (dp 1025) plus PM. Vredesdividend: RAND 2015 (source 1071, dp 1021): tweestatenoplossing USD 173 mld in 10 jaar (ca. EUR 16 mld per jaar, prijspeil 2014); terugkeer naar geweld kost Israel USD 250 mld. Een eenstaatsscenario is niet doorgerekend. Vermeden kosten bij vrede: een groot deel van de posten hierboven. REFDAMAGE INGEVULD (8-10-2026, besluit Harmen Bos): mondiaal perspectief, levens overal gelijk gewaardeerd met de Nederlandse VOLY (kengetal 37). RefDamage_Annual Min/Mid/Max = -321,1 / -169,5 / -96,5 mld EUR (hoog/mid/laag scenario), Scope welvaart_mkba, SourceId 1065 (RDNA, grootste niet-slachtofferpost; volledige bronlijst in dp 1024: 1063, 1077, 33, 1065, 1066, 1068, 970, 1067, 1082, 1069), DatapointId 1024, prijspeil 2024 (VOLY met CBS-CPI geindexeerd; overige posten nominaal 2023-2026 in USD/ILS, niet apart geindexeerd), peiljaar 2026. Kanttekeningen: analyse heeft LocationId 1 terwijl de schade vrijwel geheel buiten NL valt; verloren levensjaren 30/37,5/45 per overlijden blijft een eigen aanname; wisselkoers indicatief. NL-perspectief apart (niet in RefDamage): EUR 35-66 mln per jaar plus PM (dp 1025). POLICIES: 276-280 stop, 281-282 bron, 283 reparatie; relaties 96-103. Geen policy_effect: effecten niet met bron te kwantificeren (PM).