Kostendelersnorm als belemmering voor woningdelen - gerichte uitzondering (C2)
De kostendelersnorm verlaagt de bijstandsuitkering naarmate er meer volwassenen op één adres wonen, waardoor het financieel ongunstig is om iemand in huis te nemen - ook wanneer dat maatschappelijk juist gewenst is (mantelzorg, tijdelijke opvang, uitstroom uit dakloosheid). De norm raakt 42.697 huishoudens (36.210 in de algemene bijstand, 4.054 in de AIO, 2.083 in de Anw, 350 in de IOAW/IOAZ); het inkomensverlies bij twee kostendelers bedraagt circa €4.805 per jaar.
Door de regel uitgelokt ongewenst gedrag in een tijd van woningnood. De verkenning van Significant APE (februari 2026) laat zien dat het onder de huidige norm financieel beter blijft om alleen te wonen. Volledige afschaffing is echter ondoelmatig als woningdelen-instrument (€32.000-125.000 per vrijgespeelde woning per jaar, meer dan nieuwbouwkosten); een gerichte uitzondering voor deelgroepen (variant 4) is door Significant APE als enige niet doorgerekend - dat is de eigen opgave van dit dossier.
Bedragen per jaar
Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.
- Schade huidig beleidper jaar
- nog niet becijferd
- Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
- € 4,3 – 65,8 mln welvaartswinst per jaarmiddenwaarde € 20 mln
Omvang geldstroom (indicatief)
Geen MKBA-uitkomst. Dit is de grootte van de geldstroom waar deze analyse over gaat, niet de schade of het welvaartseffect.
- Geldstroomindicatief
- € 25 – 489 mln
Analyse
MKBA-doorrekening van de gerichte uitzondering (centraal scenario): baten €17 mln/jr, milieubaat €3,0 mln/jr (vermeden nieuwbouw door circa 460 extra woningdelen, CO2-schaduwprijs Handboek Milieuprijzen 2023), kosten €25 mln/jr, saldo -€4 mln/jr, NCW30 -€0,09 mrd (basisvariant) tot +€0,40 mrd (verdelingsgewicht 2,0) (herrekend 30-09-2026, discontovoet 2,8/1,8%, horizon 30 jaar; gevoeligheid 2,25%/30j: -€0,10 mrd resp. +€0,43 mrd; horizon 50 jaar: -€0,12 mrd resp. +€0,54 mrd; horizon 30 jaar gehandhaafd: regelwijziging zonder kapitaalgoed, voortbestaan van het stelsel onzeker). Twintig keer goedkoper dan volledige afschaffing (€489 mln/jr structureel) voor de groep waar het maatschappelijk het meest knelt. Enige van de vijf maatregelen met een noemenswaardig milieueffect, al berust de CO2 per woning (35-70 ton, centraal 50) op een eigen schatting zonder Nederlandse bron.Herkomst van de bedragen
Brede welvaartseffecten
Som van de welvaartssaldi van de maatregelen in het pakket, na uitsluiting en overlapcorrectie. De bedragen per maatregel zijn vóór correctie.
- Kostendelersnorm: gerichte uitzondering voor mantelzorg en kwetsbare groepen (C2)€ 4,3 mln tot € 65,8 mln, midden € 20 mln per jaartelt volledig mee
Bronnen van deze analyse
Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.
Bronnen
- Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheidBurgerplatform.nl (Patrick Hoop, i.s.m. Claude), 2026
- Verkenning varianten kostendelersnorm en het effect op woningdelenSignificant APE, 2026
- Regionale Monitor Brede Welvaart 2025CBS, 2025
- Algemene Leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (2013); Werkgroep Discontovoet (2020 en 2025, Kamerstuk 29352 nr. 12); Handboek Milieuprijzen (2023)CPB/PBL; Werkgroep Discontovoet (2020, 2025); Ministerie van Financiën; CE Delft, 2013